CHAI (Hoa Kỳ): hợp tác y tế xây dựng lòng tin và tạo dựng quan hệ bền vững

Phó Chủ tịch Tổ chức Clinton Health Access Initiative (CHAI) Zachary Katz. (Ảnh: Đinh Hòa)

- Nhìn lại gần 20 năm hợp tác với Việt Nam, theo ông, kết quả nổi bật nhất mà CHAI đã cùng các đối tác Việt Nam đạt được là gì?

CHAI luôn hoạt động theo nguyên tắc đồng hành cùng chính phủ các nước. Vì vậy, những thành tựu đạt được trước hết là thành tựu của Chính phủ Việt Nam và của người dân Việt Nam. Chúng tôi tự hào được đóng góp vào những kết quả đó.

Một trong những dấu ấn đáng nhớ nhất là việc chúng tôi hỗ trợ Chính phủ xây dựng và mở rộng chương trình điều trị HIV cho trẻ em. Khi CHAI bắt đầu hoạt động tại Việt Nam, việc tiếp cận điều trị còn hạn chế. Chỉ sau vài năm, tỷ lệ bao phủ điều trị HIV ở trẻ em đã đạt khoảng 86% và hiện nay gần như tất cả trẻ em cần điều trị đều được tiếp cận dịch vụ y tế, với tỷ lệ sống sót cao. Đây là một thành tựu có ý nghĩa đặc biệt, giúp nhiều trẻ em từng có rất ít cơ hội sống sót nay có thể phát triển và sinh hoạt gần như bình thường.

Bên cạnh đó, CHAI cũng đồng hành cùng Việt Nam trong công tác phòng, chống bệnh lao. Chúng tôi đã hỗ trợ nâng cao hiệu quả quản lý chuỗi cung ứng, hệ thống dữ liệu và hoạt động phát hiện ca bệnh, góp phần thực hiện mục tiêu chấm dứt bệnh lao mà Chính phủ Việt Nam đã đặt ra. Ngoài ra, trong giai đoạn đại dịch COVID-19, CHAI cũng tham gia hỗ trợ các chương trình liên quan đến vắc-xin.

- Theo ông, nỗ lực nào của Việt Nam trong việc nâng cao sức khỏe cộng đồng được xem là nổi bật và mang lại tác động sâu rộng nhất?

Những thành công trong lĩnh vực điều trị HIV phản ánh xu hướng chung của ngành y tế Việt Nam. Năng lực cung cấp dịch vụ y tế ngày càng được nâng cao, trong khi độ bao phủ các chương trình chăm sóc sức khỏe liên tục được mở rộng.

Qua quá trình rà soát gần đây, chúng tôi nhận thấy một số loại vắc-xin mới được đưa vào chương trình tiêm chủng trong vòng 1-2 năm qua đã đạt tỷ lệ bao phủ gần 90%. Điều này cho thấy hệ thống y tế Việt Nam vận hành hiệu quả, có khả năng thích ứng và triển khai nhanh các chương trình y tế mới.

Sự phát triển đó khiến các tổ chức như CHAI phải liên tục điều chỉnh phương thức hỗ trợ. Trong số 35 quốc gia mà CHAI đang hoạt động, Việt Nam có thể được xem là một trong những nước sở hữu hệ thống y tế công cộng hoàn thiện nhất.

Khi làm việc tại Việt Nam, CHAI không chỉ cần chuyên môn sâu hơn mà còn phải xây dựng các chương trình hỗ trợ phù hợp với trình độ phát triển của hệ thống y tế hiện nay. Chúng tôi phải cân nhắc yếu tố này trong việc tuyển dụng nhân sự, xây dựng chiến lược và triển khai các hoạt động hợp tác.

Vì vậy, tại Việt Nam, CHAI tập trung nhiều vào việc hỗ trợ hoàn thiện các hệ thống như quản lý dữ liệu, logistics, trang thiết bị và chuỗi cung ứng y tế. Nói cách khác, chúng tôi đang đồng hành cùng Chính phủ trong quá trình tối ưu hóa và nâng cao hiệu quả của các hệ thống đã được xây dựng vững chắc, thay vì hỗ trợ từ giai đoạn khởi đầu như tại nhiều quốc gia khác.

Dù vậy, vẫn còn những nhóm dân cư dễ bị tổn thương tại một số khu vực hoặc những nhóm chưa được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ y tế như mặt bằng chung. Do đó, sự hỗ trợ của CHAI luôn được điều chỉnh phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội và y tế của Việt Nam.

- Các chương trình của CHAI đã mang lại lợi ích như thế nào cho người dân Việt Nam, đặc biệt là các nhóm dễ bị tổn thương?

Phần lớn các lĩnh vực mà CHAI tập trung hỗ trợ đều là những vấn đề y tế có tác động trực tiếp đến người nghèo và nhóm dễ bị tổn thương. HIV và bệnh lao là những căn bệnh thường ảnh hưởng nặng nề nhất đến những người có hoàn cảnh khó khăn hoặc khả năng tiếp cận dịch vụ y tế còn hạn chế.

Mặc dù trọng tâm hoạt động của CHAI là hỗ trợ tăng cường năng lực hệ thống y tế, chúng tôi luôn ưu tiên những lĩnh vực khó khăn nhất và những nhóm dân cư có nguy cơ cao hoặc dễ bị tổn thương nhất.

Cá nhân tôi phụ trách lĩnh vực sức khỏe trẻ em tại CHAI. Vì vậy, việc hợp tác với Chính phủ Việt Nam trong các chương trình tiêm chủng vắc-xin hay phòng, chống bệnh lao ở trẻ em là những công việc mà chúng tôi đặc biệt tự hào. Mục tiêu cuối cùng của những nỗ lực đó là hỗ trợ các em lớn lên trong điều kiện bình thường, trở thành những công dân khỏe mạnh, hạnh phúc và có khả năng đóng góp cho xã hội.

- Những ưu tiên và định hướng hợp tác của CHAI tại Việt Nam trong những năm tới là gì, thưa ông?

Một trong những ưu tiên hàng đầu của Tổ chức CHAI là hỗ trợ Việt Nam tiến tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao. (Ảnh minh họa: VTV)

Trong những năm tới, một trong những ưu tiên hàng đầu của CHAI là hỗ trợ Việt Nam tiến tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao. Đây là mục tiêu toàn cầu của chúng tôi và cũng là lĩnh vực mà chúng tôi tin rằng Việt Nam có nhiều điều kiện để đạt được.

Hiện nay, nhiều nỗ lực đang được triển khai nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện ca bệnh, cải thiện chất lượng điều trị, tăng cường phát hiện và điều trị lao tiềm ẩn. Đồng thời, những công cụ mới đang xuất hiện, trong đó có vắc-xin phòng lao, mở ra nhiều triển vọng mới cho công tác phòng, chống căn bệnh này.

Với một hệ thống y tế công cộng mạnh và ngày càng hoàn thiện như Việt Nam, chúng tôi tin rằng các công nghệ và giải pháp mới có thể nhanh chóng được tiếp nhận và triển khai hiệu quả. Đó là lý do lĩnh vực phòng, chống lao tiếp tục là một trong những trọng tâm hợp tác quan trọng nhất của CHAI trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, HIV vẫn là một ưu tiên. Hiện nay, CHAI đang tham gia thúc đẩy việc tiếp cận các công cụ mới như Lenacapavir - một loại thuốc dự phòng HIV tác dụng kéo dài. Những tiến bộ khoa học trong lĩnh vực này đang mở ra khả năng kiểm soát, thậm chí tiến tới chấm dứt HIV.

Tại Việt Nam, phần lớn người nhiễm HIV đã được tiếp cận điều trị, hoạt động xét nghiệm được triển khai rộng rãi và các chương trình dự phòng đang phát huy hiệu quả. Trong bối cảnh đó, chúng tôi tin rằng việc đưa HIV đến gần ngưỡng bị loại bỏ trong vòng 1 thế hệ là mục tiêu hoàn toàn khả thi. CHAI sẽ rất tự hào nếu có thể tiếp tục đóng góp một phần vào hành trình đó.

- Ông đánh giá như thế nào về vai trò của hợp tác y tế trong việc tăng cường quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ và giao lưu nhân dân giữa hai nước?

Mặc dù CHAI là một tổ chức phi chính phủ của Hoa Kỳ, được hình thành từ những nỗ lực của Tổng thống Bill Clinton, chúng tôi luôn xem mình là một tổ chức mang tính quốc tế. Hiện nay, khoảng 85-90% nhân sự của CHAI là người bản địa tại các quốc gia nơi tổ chức hoạt động.

Theo tôi, giá trị quan trọng nhất của hợp tác y tế nằm ở khả năng xây dựng lòng tin và tạo dựng những mối quan hệ bền vững giữa các đối tác. Đây cũng là nguyên tắc cốt lõi trong cách thức làm việc của CHAI. Chúng tôi mong muốn được xem như một phần trong những nỗ lực của chính phủ các nước nhằm thực hiện các mục tiêu và cam kết về y tế công cộng.

Chúng tôi tin rằng chính quá trình hợp tác đó góp phần củng cố lòng tin, tăng cường quan hệ giữa các tổ chức và cơ quan nhà nước, đồng thời tạo dựng những nền tảng chung để cùng hướng tới các mục tiêu phát triển lâu dài. Ở góc độ rộng hơn, đây cũng là một trong những cách hiệu quả để thúc đẩy quan hệ cũng như tăng cường giao lưu nhân dân giữa hai nước.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Thúc đẩy hợp tác y tế Việt Nam - Australia qua kênh nhân dân Ngày 23/6, tại Hà Nội, Chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam - Australia Trần Văn Nhung đã tiếp Giáo sư Jane Fisher (Đại học Monash, Australia) nhằm trao đổi tiềm năng hợp tác trong lĩnh vực y tế.

Hợp tác y tế hướng tới 70 năm quan hệ hữu nghị Việt - Pháp Ngày 31/10, tại Hà Nội, Tọa đàm “Hợp tác y tế Việt Nam - Pháp” đã mở ra nhiều định hướng hợp tác mới vì sức khỏe cộng đồng và sự gắn kết bền chặt giữa hai quốc gia. Đây là hoạt động ý nghĩa góp phần thắt chặt tình hữu nghị, hướng tới kỷ niệm 70 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Pháp.