14:22 | 06/12/2023 GMT+7

Chuyện người thầy được học trò ngoại quốc lập miếu

Phan Anh

Lịch sử Việt Nam có một tiến sĩ văn giỏi, võ tài, đời sau xưng tụng là "danh thần". Ông được hai học trò người Trung Quốc dựng miếu thờ khi còn sống. Ông là Tiến sĩ Quận công Nguyễn Công Cơ.

Trạng Bịu đi sứ đòi đất cho vua Nam

Nhà ngoại giao kể chuyện "đi sứ" thời hội nhập

Ngày 5/12, tại di tích văn hóa lịch sử cấp quốc gia nhà thờ Quận công Nguyễn Công Cơ ở phường Xuân Đỉnh (quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội) đã diễn ra lễ kỷ niệm 290 năm ngày mất của Tiến sĩ Quận công Nguyễn Công Cơ (1675 - 1733). Lễ kỷ niệm do Ban quản lý di tích phường Xuân Đỉnh, Ủy ban nhân dân phường và dòng họ Nguyễn Công phối hợp tổ chức.

Nguyễn Công Cơ tên hiệu là Cảo Hiên, tên húy là Tự Cẩm, tước Cảo quận công và Cơ quận công. Khi mất được ban tên thụy là Mẫn Trực phủ quân. Ông là người làng Minh Quả, tên nôm là làng Cáo.

Lăng mộ Quận công Nguyễn Công Cơ. (Ảnh: KT)

Lăng mộ Quận công Nguyễn Công Cơ. (Ảnh: FB Công Hiền)

Nguyễn Công Cơ là người hiếu học. Năm 13 tuổi, ông dự thi Hương khoa Đinh Mão niên hiệu Chính Hòa thứ 8 (1687) thi đỗ Tam trường. Năm 19 tuổi, ông dự thi Hương khoa Quý Dậu đỗ Hương cống. Năm 23 tuổi, mùa đông năm Đinh Sửu niên hiệu Chính Hòa thứ 18 (1697), ông dự khoa thi Hội, trúng Tứ trường. Vào thi Đình, ông được ban Đệ tam giáp Đồng tiến sĩ xuất thân.

Sử sách ghi lại, Quận công Nguyễn Công Cơ là một người ngay thẳng và chính trực. Trong suốt sự nghiệp quan trường của mình, Nguyễn Công Cơ đã để lại thành quả: cải cách giáo dục; bỏ lệ cống ngà voi, người vàng với nhà Thanh (Trung Quốc); khám phá âm mưu lật đổ chúa Trịnh giữ được sự ổn định cho đất nước; góp phần thành lập “Võ học sở”, nơi đào tạo các võ cử nhân. Đối với quê hương, ông góp phần xây dựng tôn tạo, đình làng, chùa làng; xây dựng hệ thống thủy lợi tưới tiêu cho hàng trăm cánh đồng làng Xuân Tảo và vùng lân cận trở nên trù phú, dân gọi là “ngọc điền”.

Hội ngộ trên đất bạn

Mùa xuân năm Ất Mùi niên hiệu Vĩnh Thịnh thứ 11 (1715), khi Nguyễn Công Cơ đang giữ chức Kinh diên chuyên việc giảng sách trong triều thì nhận mệnh đi sứ nhà Thanh.

Trong chuyến đi sứ này, Nguyễn Công Cơ giữ chức Chánh sứ dẫn đầu đoàn sứ bộ sang nhà Thanh tuế cống. Ngày khởi hành, vua Lê Dụ Tông đã đích thân tiễn đưa đoàn sứ bộ và ngự ban cho Nguyễn Công Cơ một bài thơ Đường luật và hai bài thơ quốc âm (thơ Nôm) để động viên tinh thần của ông trước khi lên đường.

Theo ghi chép trong Sứ trình nhật lục, khi đoàn sứ bộ đặt chân đến địa giới tỉnh Quảng Đông, Nguyễn Công Cơ đã được hai người học trò họ Phùng. Hai anh em Phùng họ Phùng thuở nhỏ từng theo gia đình sống ở phường Hà Khẩu (Hà Nội), Việt Nam và theo học thầy Nguyễn Công Cơ. Ngày gặp lại thầy, hai người học trò đã giữ những cương vị quan trọng ở hai tỉnh Quảng Đông và Quảng Tây.

Khi dừng chân nghỉ phía trước có một ngôi miếu, đoàn định vào miếu thắp hương thì bị ngăn lại. Sau đó Nguyễn Công Cơ mới biết đây chính là ngôi miếu thờ mình. Ngôi miếu được anh em họ Phùng lập để tỏ lòng kính trọng và tưởng nhớ người thầy phương nam của mình. Ngày sinh của ông được lấy làm ngày cúng tế.

Trong thời gian Nguyễn Công Cơ đi sứ, hai người học trò chăm lo thù tiếp rồi hộ tống thầy suốt chặng đường lên Yên Kinh rồi quay về.

Là vị quan văn võ song toàn, Quận công Nguyễn Công Cơ từng nêu lên quan điểm quân sự trong bài “Võ học trung ký”: “Nước nhà nay tuy vô sự, nhưng chớ nên thấy thế làm mừng mà phải quan tâm đến việc quân, lúc nào cũng nên phòng bị, chớ nên coi khí giới tinh nhuệ là đủ, mà phải lo sao tìm đủ tướng tài, tránh chuyện hư danh, cố gắng tìm cầu lương tướng...”.

Di cảo văn chương của Nguyễn Công Cơ hiện còn lưu giữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm, trong đó có 3 tác phẩm là: Hoàng Hoa thuật thực ký; Sứ trình nhật lục (chép trong Xuân Tảo thượng thư Nguyễn tiến sĩ gia phả) và Tương sơn hành quân thảo lục. Ngoài ra còn có một số bài thơ chép trong sách Toàn Việt thi lục.

Lời "Thủ thỉ Việt Nam" của một tác giả Việt kiều

Ông Trạng đưa giống ngô về đất Việt

Phan Anh

Nguồn:

Tags:

Quận công Nguyễn Công Cơ đi sứ chuyện ngoại giao

Tin bài liên quan

Ngoại giao kinh tế góp phần thắt chặt quan hệ hữu nghị, hợp tác đặc biệt Việt Nam - Cuba

09:36 | 19/09/2023 Đời sống đối ngoại 125

Theo phóng viên TTXVN tại La Habana, trong khuôn khổ chuyến công tác để dự Hội nghị thượng đỉnh G77 và Trung Quốc, thăm và làm việc tại Cuba từ ngày 15 đến ngày 18/9, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã thăm một số cơ sở kinh tế của doanh nghiệp Việt Nam và gặp gỡ thân mật cộng đồng tại đây.

Thủ tướng Việt Nam, Singapore và hai Phu nhân giao lưu, cùng ăn trưa với sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội

19:34 | 29/08/2023 Đời sống đối ngoại 125

Sáng 29/8, Thủ tướng Phạm Minh Chính và Thủ tướng Lý Hiển Long cùng hai Phu nhân thăm Đại học Quốc gia Hà Nội và ăn trưa cùng sinh viên.

Vị Giáo sư quyết bảo vệ những áng văn nước Việt

10:14 | 13/08/2023 Giai thoại 125

Cố Giáo sư Trần Văn Khê từng nhiều lần kể cho các học trò của mình đồng thời ghi lại trong cuốn hồi ký về việc ông đã bảo vệ những áng văn nước Việt, bảo vệ lòng tự tôn dân tộc Việt Nam trước những lời hạ thấp của một cựu Đề đốc Thủy sư người Pháp.

Các tin bài khác

30 năm bình thường hóa quan hệ Việt-Mỹ: Lòng tin thúc đẩy quan hệ song phương

11:14 | 10/07/2025 Giai thoại 125

Kỷ niệm 30 năm bình thường hóa, quan hệ Việt-Mỹ phát triển dựa trên lòng tin, hợp tác kinh tế, quốc phòng và giải quyết di sản chiến tranh.

Viết tiếp câu chuyện hợp tác Việt Nam-Hoa Kỳ

11:07 | 10/07/2025 Giai thoại 125

Chặng đường 30 năm hợp tác Việt Nam - Hoa Kỳ phát triển từ đối đầu thành đối tác toàn diện, mở ra nhiều cơ hội hợp tác chiến lược và kinh tế.

Trung Quốc đưa tin đậm nét hoạt động của Thủ tướng tại Hội nghị WEF Thiên Tân

17:00 | 27/06/2025 Giai thoại 125

Truyền thông Trung Quốc gọi Thủ tướng Phạm Minh Chính là “khách mời thường xuyên” của Diễn đàn Davos mùa Hè.

Chủ tịch nước Trần Đức Lương và dấu ấn trong tiến trình hội nhập quốc tế toàn diện của đất nước

16:32 | 25/05/2025 Giai thoại 125

Thông tấn xã Việt Nam trân trọng giới thiệu bài viết: "Chủ tịch nước Trần Đức Lương và dấu ấn trong tiến trình hội nhập quốc tế toàn diện của đất nước" của Tiến sĩ Đào Ngọc Báu, Viện trưởng Viện Quan hệ quốc tế (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh):

Xem thêm

Đọc nhiều

Trường liên cấp đầu tiên của cả nước mở cánh cửa học tập nơi cực Tây Tổ quốc

30/01/2026 16:16 Nhân quyền - Góc nhìn thời đại 125

Giữa mây núi trùng điệp nơi xã Si Pha Phìn (tỉnh Điện Biên), ngôi trường liên cấp đầu tiên của cả nước đã hiện hữu như một dấu mốc đặc biệt của giáo dục vùng cao.

Đoàn kết và quyết tâm để lập kỳ tích

30/01/2026 15:40 Việt Nam hôm nay 125

Đại hội XIV của Đảng đã chuẩn bị nhiều “hành trang” để đưa dân tộc tiến vào kỷ nguyên mới. Chúng ta nhận thấy trong “hành trang” đó nổi bật là tinh thần đoàn kết và ý chí quyết tâm.

Đại hội XIV của Đảng: Đại hội của hành động

31/01/2026 10:30 Việt Nam hôm nay 125

Sau 5 ngày làm việc, chiều 23/01, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam đã bế mạc tại Hà Nội. Phát biểu tại họp báo quốc tế ngay sau phiên bế mạc, Tổng Bí thư Tô Lâm cho biết Đại hội XIV "đã thành công rực rỡ, thành công rất tốt đẹp".

Plan International Việt Nam trao gói hỗ trợ thiết yếu cho người dân Tuyên Quang

30/01/2026 14:48 Nhân quyền - Góc nhìn thời đại 125

Tổ chức Plan International Việt Nam vừa phối hợp Sở Ngoại vụ tỉnh Tuyên Quang và chính quyền địa phương trao gần 200 bình lọc nước cùng các gói hỗ trợ thiết yếu cho người dân tại phường Hà Giang 1, Hà Giang 2 và xã Tân Quang (tỉnh Tuyên Quang), nhằm giúp người dân tiếp cận nguồn nước sạch, an toàn, phục vụ sinh hoạt và phòng ngừa nguy cơ dịch bệnh sau lũ lụt.

Bờ cõi biển đảo

Miền đất - Con người Cuộc sống vùng biên Nhịp sống biển đảo Lịch sử chủ quyền Giao lưu hữu nghị

Xây dựng biên giới Việt Nam - Lào hòa bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển

2 ngày trước Bờ cõi biển đảo 125

Ngày 29/1 tại tỉnh Nghệ An, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước phối hợp tổ chức Hội nghị quốc tế xây dựng đường biên giới Việt Nam - Lào hòa bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển năm 2026.

Thông cáo chung của Hội nghị quốc tế về xây dựng đường biên giới Việt Nam - Lào năm 2026

2 ngày trước Bờ cõi biển đảo 125

Thực hiện Bản thỏa thuận hợp tác giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Mặt trận Lào xây dựng đất nước giai đoạn 2022 - 2027 và Thông cáo chung về kết quả Hội nghị quốc tế về xây dựng đường biên giới Lào - Việt Nam hòa bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển năm 2022 tại tỉnh Savannakhet, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

Năm 2025: trồng hơn 200.000 cây xanh trên quần đảo Trường Sa

2 ngày trước Bờ cõi biển đảo 125

Sáng 29/1, tại phường Bắc Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa, Bộ Tư lệnh Vùng 4 Hải quân tổ chức Hội nghị tổng kết thực hiện nhiệm vụ “Xanh hóa Trường Sa” năm 2025.

Multimedia

Podcasts Video E-magazine Infographic

infographic nhung nghi quyet chien luoc dua viet nam buoc vao ky nguyen moi

[Infographic] Những Nghị quyết chiến lược đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới

2 ngày trước Infographic 125

Để hiện thực hóa khát vọng hùng cường, từ cuối năm 2024 đến nay, Bộ Chính trị đã ban hành 9 nghị quyết chiến lược trên nhiều lĩnh vực then chốt, thể hiện tư duy đổi mới, tầm nhìn dài hạn và quyết tâm chính trị cao, tạo nền tảng đưa đất nước phát triển giàu mạnh, thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.

infographic quan he doi tac chien luoc viet nam lien minh chau au

[Infographic] Quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Liên minh châu Âu

4 ngày trước Infographic 125

Chuyến thăm của Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa thúc đẩy hợp tác Việt Nam-EU, hướng tới hòa bình, thịnh vượng và bền vững chung.

dan la goc thuoc do cao nhat cua moi quyet sach

"Dân là gốc": Thước đo cao nhất của mọi quyết sách

22-01-2026 08:33 Infographic 125

Mọi đường lối, chính sách đề ra phải hướng tới nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân; bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân; tôn trọng, lắng nghe và dựa vào Nhân dân.

infographic dai hoi dang xiv 8 noi dung xuyen suot trien khai cac quyet sach chien luoc

[Infographic] Đại hội Đảng XIV: 8 nội dung xuyên suốt triển khai các quyết sách chiến lược

21-01-2026 07:27 Infographic 125

Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng xác định 12 định hướng lớn; 6 nhiệm vụ trọng tâm và 3 đột phá chiến lược. Tinh thần cốt lõi được cô đọng trong 8 nội dung quan trọng, xuyên suốt.

infographic cac moc thoi gian chinh trong lich trinh bau cu dbqh khoa xvi va dai bieu hdnd cac cap nhiem ky 2026 2031

[Infographic] Các mốc thời gian chính trong lịch trình bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031

20-01-2026 07:54 Infographic 125

Chủ Nhật, ngày 15/3/2026, cử tri cả nước sẽ tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Đây không chỉ là sự kiện chính trị - pháp lý, đợt sinh hoạt dân chủ sâu rộng trong toàn xã hội, mà còn là dịp để mỗi người dân trực tiếp thực hiện quyền làm chủ, thể hiện ý chí và trách nhiệm đối với sự phát triển của đất nước.

infographic ha noi dieu chinh phan luong giao thong phuc vu dai hoi dang xiv

[Infographic] Hà Nội điều chỉnh phân luồng giao thông phục vụ Đại hội Đảng XIV

21-01-2026 07:27 Infographic 125

Công an thành phố Hà Nội vừa thông báo cấm triệt để toàn bộ xe ô tô có trọng tải từ 10 tấn trở lên và hạn chế đối với các phương tiện khác hoạt động trên các tuyến đường: Đại lộ Thăng Long cả 2 chiều và đường gom (từ Phạm Hùng đến Tỉnh lộ 70) và Vành đai 3 trên cao cả 2 chiều (đoạn từ cầu Thăng Long đến nút giao với Quốc lộ 5A) từ 21h ngày 20/1 đến hết ngày 25/1/2026 nhằm phục vụ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

infographic mot so noi dung quan trong tai dai hoi xiv cua dang

[Infographic] Một số nội dung quan trọng tại Đại hội XIV của Đảng

18-01-2026 16:31 Chính trị - Xã hội 125

Với phương châm “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển," Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng sẽ diễn ra tại Thủ đô Hà Nội từ ngày 19-25/01, với sự tham dự của 1.586 đại biểu, đại diện cho hơn 5,6 triệu đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Videos

Xin chờ trong giây lát...

Truyền hình

Đại sứ Lào tại Việt Nam tin tưởng Đại hội XIV sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho Việt Nam phát triển toàn diện

19/01/2026 13:55 Truyền hình 195

Đánh giá cao những thành tựu Việt Nam đạt được thời gian qua, Đại sứ Lào tại Việt Nam Khamphao Ernthavanh cho rằng Đại hội XIV là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tạo động lực mới để Việt Nam phát triển toàn diện, bền vững và hiện thực hóa các mục tiêu phát triển dài hạn.

Cần biết

Thời tiết hôm nay (30/01): Bắc Bộ đón đợt không khí lạnh mới

30/01/2026 Bạn đọc - Cần biết 125

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, hôm nay 30/01, thời tiết cả nước ít có sự thay đổi, tuy nhiên từ đêm nay đến rạng sáng mai, đợt không khí lạnh mới sẽ tràn về và bắt đầu ảnh hưởng nước ta.

Miễn thị thực có thời hạn cho người nước ngoài thuộc diện đặc biệt cần ưu đãi

28/01/2026 Nhân quyền - Góc nhìn thời đại 125

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình vừa ký Quyết định số 161/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Nghị định quy định về việc miễn thị thực có thời hạn cho người nước ngoài thuộc diện đối tượng đặc biệt cần ưu đãi phục vụ phát triển kinh tế - xã hội (Kế hoạch).

Thời tiết hôm nay (28/01): Hà Nội rét về sáng sớm và đêm

28/01/2026 Bạn đọc - Cần biết 125

Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia đưa ra thông tin dự báo thời tiết thành phố Hà Nội và các khu vực khác trên cả nước ngày và đêm 28/01.

Quy định mới về bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp từ 1/1/2026

26/01/2026 Nhân quyền - Góc nhìn thời đại 125

Từ ngày 1/1/2026, việc bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) của người lao động được quy định cụ thể, chặt chẽ và thống nhất hơn theo Nghị định số 374/2025/NĐ-CP của Chính phủ ngày 31/12/2025, quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm năm 2025 về bảo hiểm thất nghiệp.