Đàm phán hạt nhân Iran đạt được thỏa thuận sơ bộ

Nguồn tin giấu tên cũng cho hay, việc thanh sát của Liên Hiệp Quốc sẽ dựa trên tham vấn giữa Iran và nhóm 6 nước. Đồng thời, dự thảo thỏa thuận này cũng sẽ áp đặt những giới hạn cho chương trình hạt nhân của Iran để đổi lấy cứu trợ kinh tế.

Vào lúc nửa đêm, các bộ trưởng ngoại giao của Anh, Trung Quốc, Pháp, Đức, Nga và ngoại trưởng Hoa Kỳ đã họp mặt để hoàn tất thỏa thuận, vốn đã được đàm phán hơn 20 tháng nay. Nếu thành công, nó sẽ đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong quan hệ giữa Tehran với các quốc gia phương Tây. Các quốc gia này vốn đang nghi ngờ Iran sử dụng chương trình hạt nhân dân sự làm vỏ bọc để phát triển vũ khí hạt nhân, trong khi Tehran một mực bác bỏ.

Cuộc họp toàn diện giữa Iran và nhóm 6 nước được tổ chức vào 8 giờ sáng nay (theo giờ quốc tế). Dư luận kỳ vọng Ngoại trưởng Iran Mohamad Javad Zarif và Đại diện cấp cao về Ngoại giao và Chính sách An ninh của EU Federica Mogherini sẽ đưa ra một tuyên bố chung.

Được phác thảo dựa trên hiệp định sơ bộ đã ký ngày 2/4, thỏa thuận dự kiến sẽ hạn chế dần chương trình hạt nhân của Iran trong hơn 10 năm tới để đổi lấy việc giảm dần trừng phạt kinh tế. Nền kinh tế của Iran đã bị tê liệt sau khi các nước cấm vận, cắt giảm xuất khẩu dầu mỏ của quốc gia này.

Đàm phán hạt nhân Iran đã đạt được một thỏa thuận sơ bộ. (Ảnh minh họa: aljazeera)

Một trong số những vướng mắc lớn nhất trong nhiều tuần qua là Iran cương quyết yêu cầu dỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí và lệnh cấm chương trình tên lửa đạn đạo của Liên Hiệp Quốc, vốn được áp đặt từ năm 2006. Liên Bang Nga, quốc gia bán vũ khí cho Tehran đã công khai ủng hộ Iran về vấn đề này.

Các nước phương Tây không muốn cho phép Iran mua bán vũ khí tự do, vì lo ngại điều này có thể tăng cường hỗ trợ quân sự cho lực lượng dân quân Shiite ở Iraq, phiến quân Houthi ở Yemen và Tổng thống Bashar al-Assad ở Syria.

Một trở ngại lớn khác là kế hoạch khôi phục lại các biện pháp trừng phạt Iran nếu vi phạm thỏa thuận. Hiện vẫn chưa rõ làm thế nào để giải quyết được những vấn đề này, mặc dù các nhà ngoại giao cho biết đã khắc phục gần hết những khác biệt.

Nguồn tin cho hay nếu thỏa thuận được thông qua, Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc sẽ thống nhất đưa ra một nghị quyết vào tháng 7/2015 và các bước thực hiện sẽ bắt đầu trong nửa đầu năm 2016. Bên cạnh đó, Iran và Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) được cho là đã nhất trí về một kế hoạch bao gồm một chuyến thăm các căn cứ quân sự ở Parchin, cùng với các cuộc phỏng vấn có thể với các nhà khoa học hạt nhân của Iran.

Cuộc đàm phán hạt nhân giữa Iran với nhóm 6 nước đã kéo dài hơn 2 tuần ở Vienna, nước Áo. Mặc dù các bên tham gia đã bỏ lỡ một hạn chót vào hôm qua (13/7), các nhà ngoại giao vẫn hy vọng cho một bước đột phá trong vài giờ tới.

Trọng Sang