Trang chủ Nhân quyền - Góc nhìn thời đại
17:03 | 01/07/2024 GMT+7

Giữ nghề, giữ lửa nghệ thuật in hoa văn sáp ong của người Dao Tiền

aa
Cách thị trấn Nguyên Bình (huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng) khoảng 20 km, xóm Hoài Khao (xã Quang Thành, huyện Nguyên Bình) nằm nép mình dưới thung lũng. Nơi đây, bà con dân tộc Dao Tiền vẫn lưu giữ nghệ thuật in hoa văn bằng sáp ong độc đáo.
"Có nhà mới, mình vui lắm"
Lễ hội Nàng Hai mang đậm tín ngưỡng phồn thực của người Việt cổ

Độc, lạ nghệ thuật in hoa văn bằng sáp ong

Sau cơn mưa tháng sáu, không khí ở Hoài Khao trong trẻo, mát lành . Những ngôi nhà gỗ, mái lợp bằng ngói âm dương truyền thống, kho thóc đặt trước cửa là nét đặc trưng của nơi đây. Trên đồi, trước cửa một ngôi nhà toát lên vẻ xưa cũ, những người phụ nữ Dao Tiền đang cặm cụi, chăm chút từng công đoạn in hoa văn trên thổ cẩm bằng sáp ong.

xóm Hoài Khao (xã Quang Thành, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng nhìn từ trên cao. (Ảnh: Đức Yên)
Điểm du lịch cộng đồng xóm Hoài Khao, xã Quang Thành, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng nhìn từ trên cao. (Ảnh: Đức Yên)

Bà Bàn Thị Liên (ở xóm Hoài Khao) cầm miếng sáp vàng sậm chà nhẹ trên chiếc đĩa sắt tráng men đặt trên than hồng. Miếng sáp dần tan chảy và giữ độ ấm trong khi mấy người phụ nữ dùng các dụng cụ chấm vào sáp ong rồi in hoa văn lên mặt vải.

Bà kể: Nghệ thuật in hoa văn bằng sáp ong bắt nguồn từ truyền thống tự cung tự cấp của người Dao Tiền. Từ xa xưa, người Dao Tiền đã tự trồng bông, se sợi, dệt vải và nhuộm chàm để tạo ra những bộ trang phục truyền thống. Trong quá trình đó, kỹ thuật in hoa văn bằng sáp ong ra đời và phát triển như một phương pháp trang trí độc đáo.

Nghe già làng Hoài Khao kể lại, từ thuở lên 10, các cô gái Dao Tiền đã được bà, mẹ chỉ dạy cách tự làm trang phục của dân tộc mình, trong đó có kỹ thuật in hoa văn bằng sáp ong trên vải. Năm 14 tuổi, bà Liên đã biết tự nhuộm và in những xấp vải đầu tiên cho mình. Khi lấy chồng, bà mang theo vài bộ váy áo được khâu từ vải in sáp ong.

Bà Bàn Thị Liên (ngoài cùng bên trái) cùng chị em ở xóm Hoài Khao in hoa văn bằng sáp ong. (Ảnh: Thành Luân)
Bà Bàn Thị Liên (ngoài cùng bên trái) cùng chị em ở xóm Hoài Khao in hoa văn bằng sáp ong. (Ảnh: Thành Luân)

"Sáp phải là sáp ong khoái được người dân lấy từ hai hang ong trong làng. Chừng tháng 6 âm lịch, sau khi ong khoái bay đi hết, để lại những chiếc tổ to vàng óng sáp và không còn một chút mật nào. Lúc này, thầy mo trong xóm coi ngày giờ lên lấy tổ, làm lễ cúng, trai tráng trong xóm sẽ bắc giàn leo lên lấy tổ. Những tổ ong được mang về nấu lên rồi chia đều cho cả xóm", bà Liên cho biết.

Tỉ mỉ in những họa tiết hoa văn bằng sáp ong lên vải, chị Nguyễn Thị Duyến (xóm Hoài Khao) chia sẻ: Quy trình để làm ra sản phẩm ưng ý đòi hỏi rất khắt khe với 5 công đoạn: mài bóng vải, tạo hình hoa văn bằng sáp ong, nhuộm chàm, đánh tan sáp ong và phơi khô.

Ở công đoạn in hoa văn, phụ nữ Dao Tiền phải dùng các ống tre, trúc có đường kính to nhỏ khác nhau để in các hình tròn. Các que vót mỏng uốn hình tam giác để in các đoạn thẳng và góc, lá chít ép phẳng dùng làm cữ. Sáp ong đem đun cho tan chảy giữ độ nóng để sáp in thật ăn vải và rõ nét các hoa văn.

Những họa tiết trang trí được sử dụng trên trang phục thường thể hiện hình ảnh gắn liền với cuộc sống như: rừng núi, thiên nhiên của đồng bào dân tộc Dao Tiền hay mong ước về cuộc sống no đủ, tốt đẹp hơn như: hình đồng xu, kẻ ngang, hình chữ nhật, hình sóng nước…

Việc in ấn được thực hiện liên tục đến khi hết khổ vải mới dừng. Khi sáp ong khô thì đem nhuộm chàm nhiều lần, ngày phơi nắng, đêm ngâm chàm. Sau khi nhuộm được màu chàm như ý, tấm vải được nhúng vào nước sôi, lúc này sáp ong bị nóng sẽ tan ra và hiện lên các hoa văn trên nền chàm. Phần chấm sáp ong không bị nhuộm chàm nên vẫn giữ được màu trắng nguyên bản.

“Những tấm vải in hoa văn sáp ong được phụ nữ Dao Tiền sử dụng để khâu váy. Một chiếc váy mất khoảng một tháng để hoàn thiện. Bởi vậy, người Dao Tiền chỉ cần nhìn trang phục là biết cô dâu có khéo léo, cần cù, biết thu vén gia đình hay không", chị Duyến nói.

Phát triển du lịch cộng đồng, bảo tồn nghề truyền thống

Ngày nay, các loại vải công nghiệp được ưa chuộng bởi sự tiện lợi khi sử dụng nhưng bà Bàn Thị Liên cho biết, bà và những phụ nữ trong xóm không từ bỏ nghề in vải bằng sáp ong bởi nó là máu thịt của họ.

"Con gái tôi 14 tuổi được tôi truyền nghề in hoa văn bằng sáp ong cách đây 2 năm. Cháu rất ham học, cứ rảnh rỗi là đem dụng cụ ra tập làm. Năm 2023, một du khách Pháp đến Hoài Khao và tôi đã hướng dẫn bà trải nghiệm kỹ thuật in vải. Ngắm sản phẩm do chính tay mình làm ra, bà rất tự hào, không ngừng khen hoa văn đẹp. Sự yêu thích của bà khiến tôi có động lực để tiếp tục giữ lửa nghề.

Khi tham gia một số sự kiện ở Hà Nội như "Sáp ong - sắc chàm" do Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam tổ chức hồi tháng 11/2023; phiên chợ Sắc màu non nước Cao Bằng tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây) tháng 4/2024... tôi cũng tranh thủ giới thiệu, quảng bá nghệ thuật in hoa văn bằng sáp ong đến người dân Thủ đô và du khách", bà Liên kể.

Giữ nghề, giữ lửa nghệ thuật in hoa văn sáp ong của người Dao Tiền
Khách du lịch trải nghiệm kỹ thuật in hoa văn bằng sáp ong tại xóm Hoài Khao. Ảnh: Nhật Anh

Thực hiện chủ trương gắn kết giữa phát triển du lịch cộng đồng với bảo tồn bản sắc văn hóa của các dân tộc, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng đã xây dựng xóm Hoài Khao thành điểm du lịch cộng đồng. Theo ông Hoàng Quốc Chấn, Chủ tịch UBND xã Quang Thành, từ năm 2018 huyện Nguyên Bình bắt đầu triển khai đầu tư cơ sở hạ tầng, làm đường giao thông, đưa điện về xóm Hoài Khao; xây dựng khu đón tiếp khách, trưng bày các dụng cụ, trang phục, đồ dùng sinh hoạt của đồng bào… Bà con cũng được bồi dưỡng kiến thức cơ bản về du lịch cộng đồng, tập huấn kỹ năng tiếp đón, phục vụ khách du lịch...

Hoạt động từ năm 2020, đến nay có 7/35 hộ ở xóm Hoài Khao kinh doanh dịch vụ homestay phục vụ du khách đến tham quan, nghỉ dưỡng; trung bình mỗi homestay có thể đón 10 khách lưu trú. Khi có khách du lịch, bà con giới thiệu và hướng dẫn họ trải nghiệm kỹ thuật in vải bằng sáp ong. Trung bình mỗi năm Hoài Khao đón 400 - 600 lượt du khách đến tham quan, trải nghiệm, trong đó có cả du khách quốc tế.

Xã Quang Thành cũng phối hợp với Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Nguyên Bình, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cao Bằng mở các lớp dạy dệt vải, thêu, in hoa văn bằng sáp ong trên trang phục của người Dao Tiền.

Trưởng xóm Hoài Khao Lý Hữu Tăng cho biết: Từ khi trở thành điểm du lịch cộng đồng, xóm được đầu tư cơ sở hạ tầng, bà con phấn khởi cải tạo nhà ở, giữ gìn nét văn hóa truyền thống để đón du khách. Tuy còn đơn sơ nhưng hy vọng với sự quan tâm của huyện, xã, dịch vụ du lịch gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống không chỉ giúp bà con trong xóm có cuộc sống tốt đẹp hơn mà còn giữ gìn và lan tỏa nghệ thuật in hoa văn bằng sáp ong độc đáo của dân tộc Dao Tiền đến với du khách trong và ngoài nước.

Học sinh Cao Bằng có thêm hiểu biết về đường biên, mốc giới từ trải nghiệm thực tế Học sinh Cao Bằng có thêm hiểu biết về đường biên, mốc giới từ trải nghiệm thực tế
Học sinh Cao Bằng, Bắc Kạn có khu nhà bán trú mới từ hỗ trợ của ChildFund Việt Nam Học sinh Cao Bằng, Bắc Kạn có khu nhà bán trú mới từ hỗ trợ của ChildFund Việt Nam

Thành Luân
Nguồn:

Tin bài liên quan

Các tin bài khác

Phụ nữ Quân đội Việt Nam: Chủ thể kiến tạo hòa bình trong kỷ nguyên số

Phụ nữ Quân đội Việt Nam: Chủ thể kiến tạo hòa bình trong kỷ nguyên số

Phụ nữ Quân đội Việt Nam không chỉ là lực lượng được quan tâm, tạo điều kiện mà thực sự là nguồn lực quan trọng, đóng góp tích cực cho hòa bình và an ninh ở cả bình diện quốc gia và quốc tế. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng, việc nâng cao năng lực số, bảo đảm môi trường làm việc an toàn và thúc đẩy vai trò lãnh đạo của nữ quân nhân đang trở thành yêu cầu cấp thiết, gắn với mục tiêu hiện đại hóa Quân đội và thực hiện Chương trình Phụ nữ, Hòa bình và An ninh của Liên hợp quốc.
Nước sạch thắp sáng bản Kon Rlong

Nước sạch thắp sáng bản Kon Rlong

Plan International phối hợp cùng chính quyền xã Đắk Kôi, tỉnh Quảng Ngãi triển khai hệ thống giếng khoan cộng đồng kết hợp năng lượng mặt trời tại bản Kon Rlong. Công trình cung cấp nguồn nước sạch ổn định, đảm bảo điện để vận hành hệ thống bơm và chiếu sáng...
Người nước ngoài hài lòng với chi phí sinh hoạt tại Việt Nam

Người nước ngoài hài lòng với chi phí sinh hoạt tại Việt Nam

Theo InterNations - nền tảng chuyên đánh giá đời sống của cộng đồng người nước ngoài trên toàn cầu, Việt Nam tiếp tục được bình chọn là điểm đến có chi phí sinh hoạt thấp nhất thế giới 2026. Đây là năm thứ 5 liên tiếp Việt Nam giữ vị trí này.
Việt Nam thúc đẩy đối thoại đa phương về giải trừ hạt nhân trước thềm NPT 2026

Việt Nam thúc đẩy đối thoại đa phương về giải trừ hạt nhân trước thềm NPT 2026

Trong bối cảnh an ninh quốc tế đối mặt nhiều thách thức và tiến trình kiểm soát vũ khí toàn cầu đứng trước nguy cơ bị xói mòn, Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò điều phối, chủ trì chuỗi tham vấn khu vực nhằm thúc đẩy đối thoại, tăng cường đồng thuận và chuẩn bị thực chất cho Hội nghị kiểm điểm Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) năm 2026.

Đọc nhiều

Danh sách người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI thuộc khối Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Danh sách người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI thuộc khối Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng bầu cử Quốc gia Trần Thanh Mẫn vừa ký ban hành Nghị quyết 151/NQ-HĐBCQG của Hội đồng bầu cử Quốc gia về việc công bố danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI theo từng đơn vị bầu cử trong cả nước. Theo Nghị quyết, Hội đồng bầu cử Quốc gia quyết nghị danh sách 864 người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI tại 182 đơn vị bầu cử trong cả nước để bầu 500 đại biểu Quốc hội khóa XVI.
Phụ nữ Quân đội Việt Nam: Chủ thể kiến tạo hòa bình trong kỷ nguyên số

Phụ nữ Quân đội Việt Nam: Chủ thể kiến tạo hòa bình trong kỷ nguyên số

Phụ nữ Quân đội Việt Nam không chỉ là lực lượng được quan tâm, tạo điều kiện mà thực sự là nguồn lực quan trọng, đóng góp tích cực cho hòa bình và an ninh ở cả bình diện quốc gia và quốc tế. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng, việc nâng cao năng lực số, bảo đảm môi trường làm việc an toàn và thúc đẩy vai trò lãnh đạo của nữ quân nhân đang trở thành yêu cầu cấp thiết, gắn với mục tiêu hiện đại hóa Quân đội và thực hiện Chương trình Phụ nữ, Hòa bình và An ninh của Liên hợp quốc.
Xuân Quê hương 2026 tại Toyama: không gian giao lưu văn hóa thiết thực

Xuân Quê hương 2026 tại Toyama: không gian giao lưu văn hóa thiết thực

Tối 22/2, chương trình “Xuân Quê hương 2026” tại tỉnh Toyama, Nhật Bản đã diễn ra trang trọng, thu hút đông đảo cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại tỉnh cùng bạn bè Nhật Bản tham dự.
Sẵn sàng cho ngày hội toàn dân bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp

Sẵn sàng cho ngày hội toàn dân bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp

Chủ nhật, ngày 15/3/2026, cử tri cả nước sẽ tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Đây là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, là ngày hội lớn của toàn dân, thể hiện quyền làm chủ, ý chí và nguyện vọng của nhân dân trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân. Đến thời điểm này, công tác chuẩn bị cho cuộc bầu cử đã hoàn thành nhiều dấu mốc pháp lý quan trọng, bảo đảm đúng tiến độ và quy định của pháp luật.
Rà soát toàn diện chống khai thác IUU

Rà soát toàn diện chống khai thác IUU

Ngày 24/02 tại phiên họp thứ 31, Ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) yêu cầu các bộ, ngành, địa phương rà soát toàn diện việc thực hiện nhiệm vụ, khắc phục triệt để tồn tại, bảo đảm dữ liệu thống nhất, minh bạch và sẵn sàng giải trình ở cả cấp chính sách và kỹ thuật.
Tết Bính Ngọ 2026: Hơn 9.000 cây xanh được trồng mới tại Trường Sa

Tết Bính Ngọ 2026: Hơn 9.000 cây xanh được trồng mới tại Trường Sa

Ngày 21/02/2026 (tức ngày 5/1 Tết xuân Bính Ngọ) hưởng ứng phong trào “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” và tiếp tục thực hiện chương trình “Xanh hóa Trường Sa”, cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trên các đảo thuộc đặc khu Trường Sa đã đồng loạt ra quân trồng cây, chăm sóc và mở rộng diện tích cây xanh, góp phần cải thiện môi trường sinh thái, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần nơi đầu sóng ngọn gió.
Ngư dân hứng khởi ra khơi đầu Xuân

Ngư dân hứng khởi ra khơi đầu Xuân

Đầu Xuân Bính Ngọ 2026, ngư dân tại Đắk Lắk, Thanh Hóa, Quảng Ngãi, Gia Lai... đồng loạt vươn khơi đón lộc biển. Cùng với kỳ vọng mưa thuận gió hòa, trúng đậm cá tôm, bà con nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, nói không với khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU), góp phần cùng cả nước sớm gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu.
infographic den nam 2030 phan dau thu nhap binh quan nguoi dan nong thon tang gap 25 3 lan so voi nam 2020
infographic 4 moc thoi gian cua 4 ky nguyen quan trong trong 100 nam dang lanh dao
infographic 5 diem then chot co y nghia quyet dinh trong to chuc thuc hien nghi quyet dai hoi xiv cua dang
infographic nghi quyet so 68 nqtw tac dong sau rong toi toan bo nen kinh te
infographic nhung nghi quyet chien luoc dua viet nam buoc vao ky nguyen moi
infographic quan he doi tac chien luoc viet nam lien minh chau au
dan la goc thuoc do cao nhat cua moi quyet sach
Xin chờ trong giây lát...
[Video] Vũ điệu chúc xuân sôi động của Đại sứ Hà Lan tại Việt Nam
[Video] Đại sứ Lào tại Việt Nam tin tưởng Đại hội XIV sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho Việt Nam phát triển toàn diện
[Video] WVIV thúc đẩy nông nghiệp tái sinh, nâng cao sinh kế cộng đồng tại Thanh Hóa
[Video] Plan International và Tỉnh Đoàn Quảng Trị xây dựng lực lượng thanh niên hành động vì khí hậu
[Video] 10 sự kiện văn hóa, thể thao và du lịch tiêu biểu năm 2025
Plan International Việt Nam hỗ trợ khẩn cấp hơn 1,8 tỷ đồng cho người dân Đà Nẵng sau bão
Vietnam Happy Fest 2025: Lan tỏa những giá trị hạnh phúc giữa lòng Hà Nội
[VIDEO] Tổ chức Cứu trợ Trẻ em tiếp sức trẻ em Bắc Ninh sớm quay về nhịp sống sau thiên tai
[Video] World Vision hỗ trợ hơn 1.100 người dân Quảng Ngãi tiếp cận nước sạch bền vững
[Video] Đồng tâm, dốc sức cứu trợ đồng bào vùng lũ
[Video] Ấn Độ tặng Giải thưởng Hòa bình Romesh Chandra cho bà Nguyễn Thị Bình
[Video] Lễ dâng y Kathina tại Đà Nẵng: Sợi dây gắn kết Phật giáo các nước châu Á
Cả nước hướng về Thái Nguyên: Chung tay giúp người dân vượt qua mưa lũ
Trailer lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất
[Video] Không khí rộn ràng ngày khai giảng năm học mới trên cả nước
Thời tiết hôm nay (25/02): Hà Nội mưa rào, trời lạnh

Thời tiết hôm nay (25/02): Hà Nội mưa rào, trời lạnh

Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia đưa ra thông tin dự báo thời tiết Hà Nội và các khu vực khác trên cả nước ngày và đêm 25/02.
Quy định về xử phạt trục xuất đối với người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam

Quy định về xử phạt trục xuất đối với người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam

Chính phủ ban hành Nghị định số 59/2026/NĐ-CP quy định hình thức xử phạt trục xuất, biện pháp tạm giữ người, áp giải người vi phạm theo thủ tục hành chính và quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian làm thủ tục trục xuất.
Thời tiết ngày mùng 3 Tết (19/2): Bắc Bộ trời rét, Nam Bộ ngày nắng

Thời tiết ngày mùng 3 Tết (19/2): Bắc Bộ trời rét, Nam Bộ ngày nắng

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ ngày 19-22/2 (tức mùng 3 đến mùng 6 Tết), Bắc Bộ trời rét, vùng núi có nơi rét đậm với nhiệt độ dưới 13 độ C. Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ ngày trời nắng.
Miễn phí vé tàu Cát Linh-Hà Đông và Nhổn-Ga Hà Nội trong 9 ngày nghỉ Tết

Miễn phí vé tàu Cát Linh-Hà Đông và Nhổn-Ga Hà Nội trong 9 ngày nghỉ Tết

Hành khách sử dụng 2 tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội gồm 2A Cát Linh – Hà Đông và 3.1 Nhổn – Ga Hà Nội sẽ được miễn phí hoàn toàn vé trong 9 ngày nghỉ của dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.
Thời tiết hôm nay (ngày 11/2): Miền Bắc đón không khí lạnh tăng cường, Hà Nội mưa nhỏ rải rác

Thời tiết hôm nay (ngày 11/2): Miền Bắc đón không khí lạnh tăng cường, Hà Nội mưa nhỏ rải rác

Ngày 11/2, miền Bắc đón đợt không khí lạnh tăng cường yếu, trời mưa trở lại, tuy nhiên nhiệt độ không có nhiều biến động, cao nhất phổ biến 20-23°C.
Chi tiết phân luồng giao thông tại Hà Nội, TP.HCM dịp Tết Nguyên đán

Chi tiết phân luồng giao thông tại Hà Nội, TP.HCM dịp Tết Nguyên đán

Ngày 12/02, đại diện Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) cho biết, những ngày cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa và hành khách trên địa bàn Hà Nội, TP.HCM và các tỉnh lận cận tăng cao đột biến, nhất là tại các cửa ngõ ra vào thành phố và các tuyến trục chính.
Phiên bản di động