Hội thảo “Tự chủ chiến lược của châu Âu và hàm ý chính sách cho Việt Nam”: Tập trung 4 chủ đề chính

Tự chủ chiến lược – xu hướng quan trọng của châu Âu

Hội thảo thu hút sự tham dự của nhiều chuyên gia, nhà nghiên cứu. Các đại biểu tập trung trao đổi về xu hướng tăng cường tự chủ chiến lược của Liên minh châu Âu (EU) trong các lĩnh vực trọng yếu, từ đó nhìn nhận những vấn đề đặt ra đối với tự chủ chiến lược của Việt Nam trong đối ngoại và kinh tế.

Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Nguyễn Chiến Thắng – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ cho biết, trong bối cảnh toàn cầu hóa cùng những biến động về kinh tế, chính trị và an ninh, tự chủ chiến lược đang trở thành xu hướng quan trọng của châu Âu.

Theo ông, xu hướng này thể hiện rõ qua việc các quốc gia châu Âu ban hành nhiều chính sách và chiến lược nhằm tăng cường tính độc lập, tự chủ trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh và kinh tế.

“Khoảng 10 – 20 năm trước, khái niệm tự chủ chiến lược còn khá xa lạ. Nhưng hiện nay, đây đã trở thành xu hướng nổi bật trên thế giới”, PGS.TS Nguyễn Chiến Thắng nhấn mạnh.

Hội thảo tập trung thảo luận 4 chủ đề chính, gồm: khung chỉ số đa tầng về tự chủ chiến lược quốc phòng của Liên minh châu Âu; chính sách đối ngoại và tự chủ chiến lược của Italia trong bối cảnh biến động toàn cầu; tự chủ chiến lược của EU về nguồn nguyên liệu thô quan trọng; và những vấn đề đặt ra đối với tự chủ chiến lược của Việt Nam trong đối ngoại và kinh tế.

Toàn cảnh buổi hội thảo. (Ảnh: Đinh Hòa)

Cũng theo PGS.TS Nguyễn Chiến Thắng, tự chủ chiến lược của EU hiện đã mở rộng phạm vi từ lĩnh vực an ninh sang các lĩnh vực then chốt khác như kinh tế, kỹ thuật số, năng lượng, khí hậu và di cư. Thời gian qua, ở cấp độ liên minh, EU đã ban hành và thực hiện nhiều chính sách nhằm củng cố năng lực tự chủ chiến lược của khối.

Phát biểu tại hội thảo, TS Nghiêm Tuấn Hùng – Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và An ninh quốc tế cho biết, trong bối cảnh trật tự quốc tế ngày càng bất định và cạnh tranh quyền lực giữa các cường quốc gia tăng, Liên minh châu Âu đứng trước áp lực phải định vị lại vai trò an ninh – quốc phòng độc lập hơn với các đối tác truyền thống như Mỹ.

Theo ông, khái niệm tự chủ chiến lược đã trở thành định hướng chủ chốt trong chính sách an ninh – ngoại giao của EU từ giữa thập niên 2020. Tự chủ chiến lược trong quốc phòng của EU chủ yếu được thảo luận ở cấp độ chính trị và pháp lý, có thể được lượng hóa thông qua một khung chỉ số đa tầng gồm bốn trụ cột phản ánh những chiều cạnh then chốt của năng lực quốc phòng và an ninh: nền công nghiệp – công nghệ quốc phòng, khả năng sẵn sàng triển khai, phòng thủ mạng và hỗ trợ phối hợp, chỉ huy – tình báo độc lập.

Mỗi trụ cột được đo lường bằng ba hoặc bốn chỉ báo chi tiết. Các chỉ báo này không chỉ phản ánh năng lực hiện tại mà còn cho thấy mức độ phụ thuộc của EU vào các đối tác bên ngoài.

Phát biểu tham luận tại hội thảo, TS Hoa Hữu Cường – Trung tâm Nghiên cứu EU cho rằng, tự chủ chiến lược về nguồn nguyên liệu thô quan trọng (CRMs) đang giúp EU chủ động kiểm soát nguồn cung, phục vụ mục tiêu trở thành nền kinh tế trung hòa carbon vào năm 2050. Đồng thời, đây cũng là yếu tố then chốt giúp EU triển khai hiệu quả chiến lược tự chủ trong các lĩnh vực an ninh, quốc phòng và vũ trụ.

Trong những năm gần đây, EU đã triển khai nhiều biện pháp nhằm thiết lập nguồn cung ổn định và đáng tin cậy. Tuy nhiên, trên con đường hướng tới tự chủ chiến lược về nguồn nguyên liệu thô quan trọng, EU vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức, từ việc đa dạng hóa nguồn cung cho đến các vấn đề liên quan môi trường, công nghệ và cạnh tranh.

PGS.TS Nguyễn Chiến Thắng – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: Đinh Hòa).

Việt Nam cần nâng cao sức mạnh quốc gia

Từ góc nhìn của EU soi chiếu về Việt Nam, PGS.TS Nguyễn Văn Lịch – Học viện Ngoại giao cho rằng, đối với Việt Nam, tự chủ chiến lược là giữ vững chủ quyền và năng lực tự quyết trong mọi hoạt động của quốc gia – dân tộc, bao gồm đối nội và đối ngoại; nhất là trong việc lựa chọn con đường, mô hình phát triển, chế độ chính trị, kinh tế, văn hóa – xã hội, quốc phòng – an ninh và đối ngoại, theo lợi ích cao nhất của đất nước và ý chí của nhân dân, không phụ thuộc vào bất kỳ thế lực nào bên ngoài.

Ông nhấn mạnh, tự chủ chiến lược là chính sách đối ngoại nhất quán của Việt Nam, được tăng cường trong bối cảnh thế giới đầy biến động, cạnh tranh giữa các nước lớn và nhiều thách thức phức tạp.

Cũng theo PGS.TS Nguyễn Văn Lịch, quá trình thúc đẩy tự chủ chiến lược trong nước đang đối mặt với nhiều khó khăn như cạnh tranh địa chính trị gay gắt, môi trường quốc tế bất định, và nền kinh tế phụ thuộc phần lớn vào các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ.

“Để khắc phục những thách thức này, Việt Nam cần tiếp tục làm rõ cơ sở lý luận về độc lập, tự chủ chiến lược trong bối cảnh mới; nâng cao sức mạnh quốc gia, đặc biệt là sức mạnh kinh tế; kiên định đường lối độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại; kết hợp hài hòa giữa nội lực và huy động tối đa ngoại lực; đồng thời chủ động tham gia vào các vấn đề quan trọng của thế giới”, PGS.TS Nguyễn Văn Lịch nhấn mạnh.

Hội thảo đã góp phần làm rõ hơn khái niệm tự chủ chiến lược trong bối cảnh toàn cầu hóa, đồng thời mở ra những gợi ý quan trọng cho Việt Nam trong việc xây dựng chính sách phát triển độc lập, tự chủ, thích ứng linh hoạt với môi trường quốc tế nhiều biến động. Các ý kiến, tham luận tại hội thảo là cơ sở để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện lý luận và thực tiễn về tự chủ chiến lược trong thời gian tới.

Đại sứ, Đại biện các nước châu Âu thưởng trà, ăn bánh Trung thu Chiều 28/8 tại Hà Nội, nhân dịp kỷ niệm 80 năm thành lập ngành Ngoại giao Việt Nam (28/8/1945 - 28/8/2025) và 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Liên minh châu Âu (EU), Vụ Châu Âu (Bộ Ngoại giao) phối hợp với Phái đoàn EU đã tổ chức buổi tiệc trà thân mật. Sự kiện diễn ra trong không khí ấm áp, gần gũi, để lại nhiều ấn tượng đẹp trong lòng bạn bè quốc tế về sự hiếu khách, tinh thần hòa bình và hữu nghị của dân tộc Việt Nam.

Lan tỏa tinh thần yêu nước qua sự kiện “Việt phục bộ hành” tại châu Âu Trong không khí thiêng liêng kỷ niệm 80 năm Quốc khánh Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2025), cộng đồng người Việt tại Áo cùng hàng trăm kiều bào đã tham gia sự kiện “Việt phục bộ hành”, hoạt động giàu ý nghĩa nhằm lan tỏa tinh thần yêu nước, hướng về Tổ quốc.