Từ một quốc gia bị bao vây, cấm vận, Việt Nam đã vươn mình mạnh mẽ, trở thành một đối tác tin cậy và là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Thành công này đến từ một đường lối đối ngoại độc đáo, mang đậm bản sắc dân tộc.

Tư duy và đường lối đối ngoại của Việt Nam trong thời kỳ Đổi Mới được xây dựng trên nền tảng kế thừa tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh, truyền thống hòa hiếu của dân tộc và sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào thực tiễn đất nước. Đại hội XIII của Đảng đã cô đọng thành chủ trương “xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại với ba trụ cột là đối ngoại Đảng, ngoại giao nhà nước và đối ngoại nhân dân”. Đây là một bước phát triển đột phá về lý luận, phù hợp với hệ thống chính trị Việt Nam và xu thế chung của thế giới.

Nền tảng xuyên suốt của chính sách đối ngoại Việt Nam là độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế. Chủ trương này được thể hiện rõ qua tuyên bố “Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên tích cực, có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế”. Việt Nam kiên định chính sách quốc phòng "bốn không" và nỗ lực cân bằng quan hệ với tất cả các đối tác trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng và cùng có lợi.

Dùng hình ảnh cây tre Việt Nam để làm biểu tượng, bản sắc ngoại giao Việt Nam là bởi cây tre có gốc vững, thân chắc và cành uyển chuyển.

Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã khái quát trường phái đối ngoại, ngoại giao độc đáo này qua hình ảnh cây tre Việt Nam: “gốc vững, thân chắc, cành uyển chuyển”. “Gốc vững” chính là lợi ích quốc gia - dân tộc, là sự kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ. “Thân chắc” là sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, là sự đồng lòng, chung sức của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng. Và “cành uyển chuyển” là sự ứng xử khôn khéo, linh hoạt, “dĩ bất biến, ứng vạn biến” trước những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới.

Để hiện thực hóa đường lối đó, ba trụ cột đối ngoại hoạt động nhịp nhàng, bổ trợ cho nhau. Đối ngoại Đảng giữ vai trò định hướng chiến lược, xây dựng nền tảng chính trị và lòng tin với các chính đảng và các nước trên thế giới. Ngoại giao Nhà nước là kênh chính thức, nòng cốt trong việc thể chế hóa và triển khai các cam kết quốc tế. Đối ngoại nhân dân, với sự tham gia của các tổ chức đoàn thể và người dân, đóng vai trò là cầu nối hữu nghị, vun đắp tình cảm và sự hiểu biết lẫn nhau, tạo nên nền tảng xã hội vững chắc cho quan hệ giữa Việt Nam và các nước. Như Bí thư Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung đã nhấn mạnh, sự phối hợp nhuần nhuyễn, đồng bộ giữa ba trụ cột cùng với đối ngoại quốc phòng, an ninh đã tạo ra sức mạnh tổng hợp cho ngành ngoại giao.

Trong Dự thảo văn kiện trình Đại hội XIV, lần đầu tiên Đảng ta đưa nhiệm vụ đối ngoại, hội nhập quốc tế trở thành nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên”, ngang tầm với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh. Đây là một bước đột phá trong tư duy chiến lược, khẳng định rằng trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, đối ngoại chính là một phương thức quan trọng để bảo vệ Tổ quốc "từ sớm, từ xa", kiến tạo môi trường hòa bình và huy động nguồn lực cho sự phát triển.

Từ một quốc gia bị bao vây, cấm vận, Việt Nam ngày nay đã xây dựng được một mạng lưới quan hệ đối ngoại rộng khắp và đáng tin cậy. Đến nay, Việt Nam có quan hệ ngoại giao với 194 quốc gia trên thế giới. Tính đến ngày 29/10/2025, Việt Nam đã thiết lập khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với cả 5 nước Ủy viên Thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Đồng thời, Việt Nam cũng xây dựng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện hoặc Đối tác chiến lược với nhiều nước lớn và đối tác quan trọng khác, trong đó có các quốc gia thuộc G7 và G20.

Hội nhập kinh tế quốc tế là một điểm sáng nổi bật, đóng vai trò tiên phong trong việc huy động nguồn lực cho phát triển. Việt Nam đã trở thành thành viên của hơn 70 tổ chức khu vực và quốc tế lớn, trong đó có ASEAN và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Đặc biệt, Việt Nam đã tích cực tham gia và ký kết 17 Hiệp định thương mại tự do (FTA), bao gồm các FTA thế hệ mới như CPTPP và EVFTA, kết nối nền kinh tế Việt Nam với hơn 60 nền kinh tế chủ chốt. Nhờ đó, quy mô thương mại của Việt Nam đã tăng trưởng vượt bậc, lọt vào nhóm 20 nền kinh tế hàng đầu thế giới về thương mại và thu hút đầu tư nước ngoài.

Thành công của đối ngoại không chỉ đo bằng các chỉ số kinh tế. Uy tín của Việt Nam còn được khẳng định qua vai trò tích cực, có trách nhiệm tại các diễn đàn đa phương. Việt Nam đã hai lần được tín nhiệm bầu làm Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc với số phiếu cao kỷ lục. Việt Nam cũng đang tích cực tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, cử hàng trăm lượt sĩ quan quân đội và công an đến các phái bộ tại châu Phi. Việc tổ chức thành công nhiều sự kiện quốc tế lớn như Hội nghị Thượng đỉnh APEC, Diễn đàn Tương lai ASEAN hay đăng cai Lễ ký Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng năm 2025 đã cho thấy năng lực và sự tin cậy của Việt Nam.

Chủ tịch nước Lương Cường, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres và các đại biểu tại Lễ mở ký Công ước Hà Nội. (Ảnh: VGP)

Nội dung: Mai Thùy (tổng hợp)

Thiết kế: Mai Anh