Ngôi nhà thứ 2 của những người "dễ bị tổn thương"

Sự gần gũi, nhiệt thành và cả những nụ cười đã khiến chúng tôi như cởi được “nút thắt” nghi ngại bấy lâu nay về những người nghiện, người nhiễm HIV.

Trong ngôi nhà nhỏ chưa đầy 10 mét vuông ở địa phương còn chưa mấy phát triển cũng chính là nơi sinh hoạt của hơn 200 thành viên CLB. Không chỉ hỗ trợ cho những người nghiện và có H, Niềm tin mơ ước hiện giờ còn là nơi gặp gỡ của nhiều chị em “lao động tình dục” (Sex work) và những đối tượng nam giới có quan hệ đồng tính (MSM).

Địa điểm sinh hoạt, tập tành tuy nhỏ nhưng nụ cười của họ như khiến tất cả mọi người xích lại gần nhau

Họ nói với chúng tôi rằng, có lẽ họ đã “phải lòng nhau”, không gặp nhau 1 ngày là phải gọi điện "tâm sự" ngay. Cứ như vậy, mái ấm thứ 2 của những người đồng cảnh ngộ đã mang đến điều kỳ diệu trong suốt hơn 1 năm qua.

Vượt qua mặc cảm bản thân, hành động có ích cho cộng đồng

Với nụ cười trên môi cùng vẻ đẹp đằm thắm, ít ai có thể ngờ rằng chị Đinh Thị Thúy H – thành viên chủ chốt của CLB Niềm tin mơ ước lại phải trải qua nỗi đau tột cùng khi mang trong mình “căn bệnh thế kỷ”. Bị lây bệnh từ chồng, chị đã từng tuyệt vọng đến mức muốn “đâm đầu vào ô tô tự tử”.

Nước mắt như chực trào, chị tâm sự về giây phút khủng hoảng nhất: “ Ngày đó con gái thứ 2 mới 18 tháng tuổi, khi đến đón cháu ở trường, tôi cảm thấy suy sụp hoàn toàn khi cô giáo và các phụ huynh ở lớp yêu cầu con phải được đi xét nghiệm HIV ở cơ sở uy tín và có người giám sát đi cùng”. Chị H như "chết nửa con người" khi đứa con bé bỏng cũng phải chịu đựng nỗi đau từ chính sự kì thị của đồng loại.

Thế nhưng, vượt lên trên tất cả, chị H cùng một số anh chị em cùng cảnh ngộ đã tập hợp nhau thành lập CLB “Hướng tới tương lai” – 1 nhóm nhỏ thuộc Niềm tin mơ ước. Ánh mắt chị sáng lên khi nhắc đến sứ mệnh cao cả của mình : “Nếu ai cũng dừng lại như mình, không tiếp tục công việc thầm lặng này nữa thì những người mới nhiễm H, người ta sẽ làm thế nào? Họ sẽ rất khổ sở khi sự kì thị ở xã hội hiện đại này càng tinh vi hơn”. Cũng nhờ có những thành viên chủ chốt như chị H mà CLB hiện vẫn đang là “chốn bình yên” của rất nhiều đối tượng là người trong cuộc và “dễ bị tổn thương”

CLB phối hợp với Trung tâm phòng chống HIV/AIDS và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tiến hành xét nghiệm lưu động cho nhóm có nguy cơ cao nhiễm HIV (8/2015)

Cũng giống như chị H, anh Hà Chí Dân – chủ nhiệm CLB bộc bạch rằng bản thân anh cũng đã từng sử dụng ma túy và đã phải khổ sở trong khoảng thời gian hàng chục năm thì mới có thể hoàn toàn dứt khỏi “cái chết trắng”. “ Nhiều anh em lệ thuộc ma túy còn rất khó khăn để cai nghiện và thiếu kiến thức sử dụng an toàn, mình nghĩ họ cần có tập thể giúp đỡ, kéo họ thoát khỏi vũng bùn này, đó cũng là động lực lớn nhất để mình thành lập CLB”, anh Dân chia sẻ.

Nhờ có những người đi đầu như anh Dân, chị H mà trên 200 thành viên của “ngôi nhà chung” đã có nhận thức đúng đắn hơn về tác hại của ma túy cũng như sự lây lan của HIV qua đường tiêm chích và quan hệ không an toàn. Để giờ đây, tiếng hát của họ vẫn vang lên dõng dạc, tràn đầy niềm tin khi đứng trên sân khấu tuyên truyền cho nhiều người từng lầm lỡ như họ.

Nhóm tự lực Niềm tin Thái Nguyên (nhóm nhỏ của CLB) đang gấp rút tập luyện các tiết mục văn nghệ cho 1 hoạt động chuẩn bị diễn ra

Tiết mục trình diễn thời trang được chuẩn bị công phu và mang nhiều ý nghĩa tuyên truyền

Người trong cuộc tự ý thức bảo vệ cộng đồng

Không chỉ góp phần thay đổi nhận thức, hành vi của những người có nguy cơ cao, mô hình CLB như Niềm tin mơ ước còn góp phần khiến cho người trong cuộc tự xây dựng ý thức giữ gìn, bảo vệ cho cộng đồng.

Bạn Đàm Huy H – trưởng CLB “Family” gồm những bạn nam có quan hệ đồng tính (MSM) khẳng định: “ nơi đây như 1 mái nhà chung, mình có thể tâm sự, nói lên khúc mắc về cả tình cảm, sức khỏe. Nhóm mình sinh hoạt mỗi tháng 1 lần tạo cơ hội cho các bạn có thêm kiến thức bảo vệ sức khỏe trước nhiễm trùng cơ hội, nhiễm trùng lây qua đường tình dục và lây nhiễm HIV”

Ngoài ra, không thể phủ nhận được vai trò của CLB tự lực trong cộng đồng với việc giúp cơ sở y tế dễ dàng tiếp cận với các nhóm yếu thế nhưng lại có nguy cơ cao vì không được trang bị đầy đủ kiến thức.

Ban chủ nhiệm CLB nhận quà từ cơ quan phòng chống ma túy và tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) trong buổi tập huấn kỹ năng giảm hại cho cộng đồng người sử dụng ma túy

Bản thân nhiễm căn bệnh thế kỷ và nhiều năm vận động, giúp đỡ những người nhiễm H, chị Đinh Thị Thúy H rút ra kinh nghiệm “mãnh liệt” rằng những người bình thường cứ cố xa lánh HIV, nhưng họ đâu có biết ai là người bị để đề phòng. Chỉ có những người trong cuộc họ biết bản thân bị bệnh mà tự giữ gìn. Từ đó ngăn chặn nguồn lây tích cực, mà không tốn kém nhiều kinh phí vận động, truyền thông. Đó cũng là công việc thầm lặng mà cao cả của họ – những người vượt lên chính mình để hành động vì cộng đồng.

“Không ngăn chặn được thì hạn chế”

Nhận thức được mức độ nguy hiểm và dai dẳng của ma túy, anh Dân, chị H cùng nhiều tiếp cận viên của CLB cho rằng nếu “không ngăn chặn được thì cần hạn chế”. Cũng bởi vậy mà các thành viên thường xuyên được tuyên truyền về tác hại của ma túy, tiếp cận các trung tâm chăm sóc sức khỏe, xét nghiệm HIV trên các địa bàn. Ngoài ra, họ còn được tư vấn, hỗ trợ điều trị cai nghiện bằng Methadone, điều trị HIV bằng ARV. Từ đầu năm đến nay, CLB đã hỗ trợ cho 212 thành viên đi tư vấn xét nghiệm HIV, 18 người có HIV đi điều trị tại các cơ sở ngoại trú và 24 người điều trị thuốc Methadone.

Đặc biệt, để góp phần giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm HIV, dưới sự hỗ trợ của Viện Nghiên cứu Phát triển xã hội (ISDS), trung bình mỗi quý CLB cấp phát khoảng 12.000 bơm kim tiêm sạch, 5.000 bao cao su, 8.000 ống nước cất, 200 hộp an toàn để đựng bơm kim tiêm bẩn cùng nhiều tài liệu truyền thông.

Chị M – trưởng nhóm “Sex work” và cũng là thành viên của Niềm tin mơ ước chia sẻ câu chuyện của những chị em sinh hoạt trong nhóm đặc biệt này: “ đến với CLB mình được mở mang rất nhiều điều, từ đó mình lại đi giúp cho các bạn khác. Việc cấp phát bao cao su miễn phí cho các chị em từ nguồn hỗ trợ phía anh Dân cũng góp phần rất lớn ngăn chặn các bệnh lây truyền qua tình dục không an toàn, đặc biệt là HIV”

Ai sinh ra cũng đều có gia đình riêng của mình, nhưng với những người có hoàn cảnh đặc biệt như anh Dân, chị H và anh chị em trong Niềm tin mơ ước, thì mái ấm CLB chính là ngôi nhà thứ hai giúp họ tháo gỡ khó khăn, vượt lên trên mọi mặc cảm và đấu tranh chống lại sự lây lan của đại dịch mà cả thế giới đang phải đương đầu.

Nguyễn Thảo

Ảnh: Hoàng Cường, CLB Niềm tin mơ ước