Nguyên tắc Méndez: Tăng tính hợp pháp và hiệu quả của quá trình điều tra

Ông Đào Anh Tới, Phó Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp, Bộ Công An:

Tăng tính hợp pháp và độ tin cậy của quá trình điều tra

Ông Đào Anh Tới, Phó Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp, Bộ Công An. (Ảnh: Thu Phượng)

Trong bối cảnh các quốc gia ngày càng chú trọng đến việc nâng cao hiệu quả của hoạt động điều tra, bảo đảm quyền con người và tuân thủ pháp luật quốc tế, việc tổ chức hội thảo về Nguyên tắc Méndez - bộ chuẩn mực toàn diện về kỹ thuật phỏng vấn hiệu quả và không cưỡng bức - mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bộ Nguyên tắc này cung cấp giải pháp cho phương pháp điều tra truyền thống, có thể giúp giảm thiểu các rủi ro về tra tấn, nâng cao độ tin cậy của thông tin thu được trong quá trình phỏng vấn và hài hoà các hoạt động lấy lời khai theo các chuẩn mực nhân quyền, giúp đảm bảo kết quả hợp pháp của hoạt động điều tra.

Nguyên tắc Mendez là một bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hóa hoạt động điều tra và thu thập thông tin; phản ánh sự kết hợp giữa luật pháp, đạo đức và khoa học, nhằm đảm bảo rằng công lý được thực thi mà không làm tổn hại đến nhân quyền. Đây không chỉ là yêu cầu khách quan trong quá trình hiện đại hóa lực lượng thực thi pháp luật mà còn là bước đi cần thiết để đáp ứng các cam kết quốc tế trong phòng, chống tra tấn và đối xử tàn bạo, vô nhân đạo. Việc áp dụng các nguyên tắc này không chỉ giúp tăng tính hợp pháp và hiệu quả của quá trình điều tra, mà còn góp phần xây dựng lòng tin của xã hội vào hệ thống tư pháp hình sự.

Bà Sabina Stein, Trợ lý Đại diện Thường trú, Trưởng phòng Quản trị và Tham gia của Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam:

Hợp tác trong đào tạo để triển khai hiệu quả Nguyên tắc Méndez

Bà Sabina Stein, Trợ lý Đại diện Thường trú, Trưởng phòng Quản trị và Tham gia của Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam. (Ảnh: Thu Phượng)

Nguyên tắc Méndez bảo đảm các cuộc điều tra được tiến hành trên cơ sở những nguyên tắc mang tính phổ quát, qua đó giảm thiểu tối đa nguy cơ tra tấn trong quá trình điều tra. Điều này đặc biệt quan trọng đối với hệ thống tư pháp hình sự cần tạo dựng niềm tin nơi công chúng, giúp xã hội tin tưởng rằng hệ thống sẽ mang lại công lý, sự thật, đồng thời bảo vệ tất cả những người tham gia - từ cán bộ điều tra đến người được phỏng vấn. Nói cách khác, Nguyên tắc Méndez hướng đến xây dựng một hệ thống bảo đảm công lý cho mọi người.

Sự chuyển đổi từ tập trung vào lời thú tội sang phỏng vấn dựa trên bằng chứng chủ yếu hướng tới những người trực tiếp thực hiện điều tra: các cán bộ thực thi pháp luật, những người gánh vác trách nhiệm tìm kiếm sự thật và chứng cứ. Họ cần được hỗ trợ, được trao quyền và được trang bị đầy đủ kỹ năng. Hoạt động đào tạo phải mang tính thực hành cao, giúp họ áp dụng hiệu quả các nguyên tắc này trong công việc thường nhật.

Quá trình áp dụng Nguyên tắc Méndez đòi hỏi sự thích ứng và sáng tạo. UNDP mong muốn tiếp tục đồng hành cùng Bộ Công an Việt Nam trong việc phát triển các chương trình đào tạo, bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ điều tra viên trên toàn quốc - những người đang nỗ lực góp phần bảo đảm an toàn cho đất nước.

Chúng tôi kỳ vọng, sau hội thảo “Giới thiệu Nguyên tắc Méndez: Nguyên tắc phỏng vấn hiệu quả trong điều tra và thu thập thông tin”, UNDP sẽ cùng Bộ Công an thảo luận để xác định các bước tiếp theo và những yêu cầu cần thiết nhằm hỗ trợ triển khai hiệu quả Nguyên tắc Méndez tại Việt Nam.

Việt Nam thể hiện trách nhiệm, nỗ lực trong thực thi các nghĩa vụ thành viên Công ước chống tra tấn Ngày 28/11, tại TP. Hồ Chí Minh, Cục Đối ngoại và Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp - Bộ Công an phối hợp cùng Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam, tổ chức hội thảo quốc tế “Giới thiệu Báo cáo quốc gia lần thứ hai của Việt Nam về thực thi Công ước chống tra tấn và các hình thức đối xử hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục con người”.

Bảo đảm quyền con người trong thi hành tạm giữ, tạm giam ở Việt Nam Những năm qua, Việt Nam đã đạt được những bước tiến đáng ghi nhận trong việc bảo đảm quyền con người trong thi hành tạm giữ, tạm giam, thể hiện sự cam kết mạnh mẽ trong thực hiện Công ước chống tra tấn (Công ước CAT) và các chuẩn mực quốc tế về quyền con người.