Sửa luật để cụ thể hóa quy định về quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí

Sáng 10/7, tại Hà Nội, Ủy ban Văn hóa Giáo dục Thanh niên Thiếu niên & Nhi đồng của Quốc hội (gọi tắt là UBVHGDTNTN&NĐ) tổ chức Hội nghị tham vấn chuyên gia về dự án Luật Báo chí. Thứ trưởng Bộ TT&TT Trương Minh Tuấn đồng chủ trì Hội nghị. Ảnh TL (minh họa)

Theo Infonet, phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Lê Như Tiến, Phó Chủ nhiệm UBVHGDTNTN&NĐ cho biết: “Luật Báo chí đã được ban hành từ năm 1989 và được sửa đổi, bổ sung năm 1999. Sau 15 năm thi hành, Luật Báo chí hiện hành cùng hệ thống văn bản dưới luật đã tạo hành lang pháp lý tương đối đồng bộ cho quản lý lĩnh vực báo chí.

Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin, đặc biệt là xu hướng hội tụ về công nghệ giữa viễn thông, truyền thông và Internet diễn ra mạnh mẽ, Luật Báo chí hiện hành đã không còn đáp ứng được yêu cầu phát triển của báo chí Việt Nam, không bao quát được đầy đủ hoạt động thuộc lĩnh vực quan trọng này. Hơn nữa, qua thực tiến hoạt động báo chí, nhiều quy định của Luật Báo chí đang bộc lộ những hạn chế, bất cập”.

Phó Chủ nhiệm UBVHGDTNTN&NĐ cũng nhấn mạnh: “Đặc biệt, Hiến pháp năm 2013 đã một lần nữa khẳng định quyền tự do báo chí là một trong những quyền cơ bản của công dân, được Nhà nước tôn trọng và bảo hộ. Việc hạn chế quyền tự do báo chí phải được quy định bằng luật.

Những quy định này đặt ra sự cần thiết phải sửa đổi Luật Báo chí để cụ thể hóa tinh thần và các quy định của Hiến pháp về quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí của công dân”.

“Dự án Luật Báo chí đã được đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội khóa XIII. Quốc hội sẽ cho ý kiến lần đầu tại kỳ họp thứ 10 (tháng 10/2015) và thông qua tại kỳ họp thứ 11 (tháng 3/2016).

Để chuẩn bị cho công tác thẩm tra dự án Luật, rất mong nhận được ý kiến về các nội dung liên quan đến dự thảo Luật, đặc biệt là các vấn đề: sự cần thiết sửa đổi Luật; trách nhiệm quản lý Nhà nước về hoạt động báo chí, phương thức quản lý các loại hình báo chí, đặc biệt là báo điện tử; đối tượng được thành lập cơ quan báo chí; mô hình hoạt động của cơ quan báo chí; hoạt động kinh tế của cơ quan báo chí; trách nhiệm, quyền hạn của cơ quan chủ quản báo chí; chức danh, tiêu chuẩn, nhiệm vụ, quyền hạn của lãnh đạo cơ quan báo chí; quyền và trách nhiệm của nhà báo; liên doanh, liên kết trong hoạt động báo chí; hợp tác quốc tế trong hoạt động báo chí...”, ông Lê Như Tiến chia sẻ thêm.

Báo cáo những nội dung cơ bản của dự án Luật Báo chí, Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ TT&TT Hoàng Hữu Lượng khẳng định: “Đây là luật được xây dựng trên tinh thần chung của xã hội, đặc biệt là những người làm báo, những người am hiểu, liên quan đến luật báo chí. Những người soạn thảo đưa ra những nội dung ban đầu. Rất mong nhận được những ý kiến góp ý để hoàn thiện hơn dự thảo Luật Báo chí”.

“Dự thảo Luật Báo chí đã được soạn thảo lần thứ 17, sau khi đã đưa lên Cổng thông tin điện tử Chính phủ 60 ngày chỉ có 1 ý kiến tham gia góp ý. Bởi vậy, những ý kiến tại các cuộc hội thảo rất quan trọng, để hoàn thiện được dự thảo Luật Báo chí trình ra Chính phủ và Quốc hội xem xét”, Cục trưởng Hoàng Hữu Lượng chia sẻ thêm.

Tại Hội nghị, rất nhiều ý kiến tâm huyết đã được chia sẻ từ các chuyên gia như nhà báo Hữu Thọ, nguyên Trưởng Ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương, PGS.TS Trần Thị Tâm Đan, nguyên Chủ nhiệm UBVHGDTNTN&NĐ, GS.TS Nguyễn Minh Thuyết, nguyên Phó Chủ nhiệm UBVHGDTNTN&NĐ, TS. Đỗ Quý Doãn, nguyên Thứ trưởng Bộ TT&TT... Ban Soạn thảo cũng đã tiếp thu nhiều ý kiến từ thực tiễn của các đại diện cơ quan báo chí thông tấn như Đài Truyền hình Việt Nam, Báo điện tử Dân Trí...

Dù còn nhiều vấn đề cần được tiếp tục chỉnh sửa trong dự thảo Luật Báo chí, song ý kiến chung thống nhất tại Hội nghị là dự án Luật Báo chí lần này đã được xây dựng và triển khai với tinh thần rất cởi mở, cầu thị.

Tron khi đó, theo tường thuật của Vietnamnet, điểm sáng của dự thảo luật Báo chí - quy định Nhà nước không kiểm duyệt báo chí - được các chuyên gia đánh giá cao. Nhiều điểm mới của luật Báo chí được đưa ra tham vấn ý kiến chuyên gia tại hội nghị, như quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí; cơ quan chủ quản; tài chính báo chí; văn phòng đại diện, phóng viên thường trú; lãnh đạo cơ quan báo chí; cung cấp thông tin cho báo chí; họp báo; cải chính...

Không kiểm duyệt báo chí

PGS. TS. Trần Thị Tâm Đan, nguyên Phó chủ nhiệm UB Văn hóa, Giáo dục, Thanh thiếu niên và Nhi đồng QH quan tâm điểm sáng của dự thảo luật, đó là quy định nhà nước ta không kiểm duyệt báo chí.

Bà phân tích, không kiểm duyệt nên trách nhiệm kiểm tra, đảm bảo nội dung thông tin trên báo chí đương nhiên là của cơ quan chủ quản, cơ quan báo chí.

“Nhưng trách nhiệm của những người đứng đầu, cũng như chế tài xử lý khi phát hiện sai sót, chưa được quy định cụ thể trong dự thảo, hơi dễ cho các lãnh đạo này” - bà phân tích.

Nguyên Thứ trưởng Bộ TT&TT Đỗ Quý Doãn đồng tình luật khôi phục lại một quan điểm rất đúng đắn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Trong mọi trường hợp vi phạm, chủ quản, tổng biên tập phải chịu trách nhiệm chính, người viết liên đới chịu trách nhiệm. Quan điểm này sau các lần sửa luật đã bị đảo ngược.

“Cơ quan chủ quản lâu nay rất à ơi, nghe thì hoành tráng nhưng cuối cùng không chịu trách nhiệm gì cả, như ‘đười ươi giữ ống’ thôi” - ông Doãn nói.

Cản trở nhà báo cần phạt nặng

Ông Đỗ Quý Doãn cũng lưu ý sự tác động của truyền thông xã hội đang lấn át, điều chỉnh thông tin.

“Nếu luật này ra bó tay bó chân tất cả các cơ quan báo chí truyền thông đang ngồi đây thì truyền thông xã hội sẽ làm chủ. Cái cần quản thì chúng ta lại không làm mà chỉ ‘túm mấy ông có tóc’.

Nếu ta ngại mở rộng phạm vi điều chỉnh của luật thì cũng nên có một điều quét cả các hoạt động mang tính báo chí. Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng từng có sắc lệnh áp dụng cho báo chí và các ấn phẩm mang tính chất báo chí’”, ông Doãn nói.

Nguyên Thứ trưởng TT&TT cũng đặt vấn đề có nên quy định hoạt động báo chí là hoạt động công vụ, để khi nhà báo hoạt động đúng pháp luật phải được bảo vệ khỏi những người cản trở, hành hung.

Cục trưởng Cục Báo chí Hoàng Hữu Lượng đồng tình hiện mức xử các hành động cản trở nhà báo còn quá nhẹ vì hoạt động của nhà báo chưa phải là hoạt động công vụ.

“Tôi đồng ý cần đưa một khái niệm để các hành động cản trở này phải bị xử nặng, chứ không phải xử theo thông thường, cướp, đập máy ảnh thì đền, đánh chưa đến 12-15% thương tật thì chưa bị gì cả”, ông Lượng phát biểu.

Nhà báo lão thành Hữu Thọ quan tâm ngược lại việc "xử phạt" sai phạm báo chí gắn với trách nhiệm. Trong đó, chịu trách nhiệm chính là tổng biên tập.

“Trong vụ Năm Cam, tôi đã nói xử phạt phóng viên là không đúng, vì tổng biên tập mới có quyền đăng, phát chứ phóng viên đâu có quyền. Nên quy về một mối chứ để như hiện nay rất khó xử”, nhà báo lão thành nói.

Nêu vấn đề báo chí tư nhân, GS.TS Nguyễn Minh Thuyết, nguyên Phó chủ nhiệm UB Văn hóa, Giáo dục, Thanh thiếu niên và Nhi đồng QH dẫn lại Hiến pháp đã quy định các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm.

Ông kiến nghị quy định các cơ quan được phép có báo là “các cơ quan nhà nước và các tổ chức hợp pháp”.

Cục trưởng Hoàng Hữu Lượng cho rằng quy định như vậy quá rộng và khó.

Theo Vietnamnet - Infonet