Năm 2002, bỏ lại tấm bằng tiếng Pháp và hoài bão tuổi trẻ, Nguyễn Thị Thanh Hà rời quê hương sang Đài làm công nhân trong công ty sản xuất chip bán dẫn tại thành phố Cao Hùng. Ba năm sau, chị lập gia đình với một người chồng Đài Loan hiền hậu, rồi tạm gác công việc để sinh hai con nhỏ. Chính trong quãng thời gian ấy, khát vọng tri thức vẫn thôi thúc chị. Được chồng và gia đình động viên, chị quyết định học tiếp thạc sĩ ngành Lịch sử tại Đại học Thành Công (Đài Nam) - bước ngoặt mở ra hành trình gắn bó suốt hai mươi năm với sự nghiệp giáo dục.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Hà đã gắn bó suốt hai mươi năm với sự nghiệp giảng dạy tiếng Việt tại Đài Loan.

Năm 2011, chị Hà chính thức trở thành giảng viên tiếng Việt tại Đại học Khoa học và Công nghệ Bình Đông. Khi ấy, tiếng Việt ở Đài Loan còn khá mới mẻ, chủ yếu được giảng dạy ở quy mô nhỏ, tài liệu rời rạc, chưa có giáo trình thống nhất. Đến năm 2015, khi chính phủ Đài Loan triển khai chính sách “Hướng Nam mới”, nhu cầu học tiếng Việt tăng mạnh để phục vụ hợp tác với khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, việc dạy và học lại thiếu đồng bộ: mỗi trường, mỗi giáo viên sử dụng một phương pháp riêng, dẫn đến sự chênh lệch trong đánh giá năng lực học sinh.

Trước thực tế đó, Bộ Giáo dục Đài Loan đã quyết định biên soạn bộ giáo trình tiếng Việt thống nhất cho bậc tiểu học và trung học cơ sở và mời chị Nguyễn Thị Thanh Hà tham gia hội đồng thẩm định nội dung học thuật. Trong nhiều tháng làm việc liên tục, chị cùng các chuyên gia đã rà soát tỉ mỉ từng bài học, từng cấu trúc ngữ pháp, từng đoạn hội thoại, để bảo đảm giáo trình vừa chuẩn xác về ngôn ngữ, vừa gần gũi với văn hóa Việt Nam, lại phù hợp với tư duy của học sinh Đài Loan.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Hà tham gia hội đồng thẩm định bộ giáo trình tiếng Việt thống nhất cho bậc tiểu học và trung học cơ sở tại Đài Loan.

Bộ sách gồm 18 cuốn, từ lớp 1 đến lớp 9, được xem là bộ giáo trình tiếng Việt đầu tiên mang tính hệ thống và chuẩn hóa tại Đài Loan, mở đường cho hàng nghìn học sinh Đài Loan được học tiếng Việt một cách bài bản. Từ đây, tiếng Việt chính thức có vị trí trong hệ thống giáo dục xứ Đài - không còn là “môn học ngoại lệ” mà trở thành ngôn ngữ của giao lưu, hội nhập và di sản văn hóa.

Sau khi cùng Bộ Giáo dục Đài Loan hoàn thiện bộ giáo trình tiếng Việt thống nhất cho bậc tiểu học và trung học cơ sở, chị Hà coi đó mới chỉ là bước khởi đầu cho hành trình dài hơi của tiếng Việt trên đất Đài. Bộ sách đã giúp học sinh phổ thông có nền tảng học tập bài bản, nhưng trong quá trình giảng dạy tại các trường đại học và trung tâm ngoại ngữ, chị lại nhận ra một khoảng trống lớn: sinh viên, người đi làm và cả những gia đình đa văn hoá có nhu cầu học tiếng Việt đều chưa có bộ tài liệu phù hợp.

Phần lớn các giáo trình hiện có được biên soạn theo cách tiếp cận hàn lâm, nặng lý thuyết, chưa thật sự gần gũi với tư duy và ngữ âm của người nói tiếng Hoa. Chính vì thế, chị Hà quyết định tự mình biên soạn một bộ sách riêng - vừa để thử nghiệm những phương pháp giảng dạy linh hoạt hơn, vừa để giúp người học thấy tiếng Việt không khó, thậm chí “càng học càng dễ”. Từ đó, năm 2017 bộ sách “Tiếng Việt càng học càng dễ” ra đời với thiết kế sinh động, chú trọng ngữ cảnh giao tiếp và văn hóa ứng xử Việt Nam, giúp người học không chỉ nói đúng mà còn nói hay, nói “có hồn Việt”.

Bộ sách “Tiếng Việt càng học càng dễ” và cuốn sách “Ngữ pháp tiếng Việt thực dụng” do chị Hà biên soạn.

Hiện giáo trình này đã được sử dụng tại nhiều trường đại học và trung tâm ngôn ngữ ở Đài Nam, Cao Hùng, Gia Nghĩa trở thành tài liệu tham khảo phổ biến nhất dành cho người lớn học tiếng Việt. Năm 2024, chị tái bản và cập nhật nội dung mới, bổ sung thêm các chủ đề về công nghệ, du lịch, giao lưu quốc tế để tiếng Việt đến gần hơn với đời sống hiện đại. Bộ sách tái bản mới theo hướng giúp học sinh không chỉ sử dụng tiếng Việt trong đời sống hằng ngày mà còn có thể tham gia thi kiểm định năng lực tiếng Việt theo khung chuẩn của bộ Giáo dục. Hiện đã có hai cấp độ A1 và A2 được xuất bản, mở ra hướng mới cho việc dạy và học tiếng Việt một cách chuyên nghiệp, bài bản và có hệ thống.

Bộ sách "Tiếng Việt càng học càng dễ” được chị Hà sử dụng trong quá trình giảng dạy.

Song song đó, năm 2018, chị xuất bản cuốn “Ngữ pháp tiếng Việt thực dụng”, được giới học thuật đánh giá là “cuốn sách kim chỉ nam” cho cả giáo viên và sinh viên. Tác phẩm tránh lối dạy nặng lý thuyết, hướng tới ngôn ngữ giao tiếp hiệu quả, gần gũi và linh hoạt - điều mà người học tiếng Việt ở nước ngoài cần nhất.

Không dừng lại ở đó, chị Hà còn tham gia xây dựng và phát triển chương trình thi kiểm định năng lực tiếng Việt IVPT của trường đại học Thành Công tương tự hệ thống TOEFL hay TOPIK - giúp học viên có thể đánh giá trình độ theo chuẩn quốc tế.

Đối với chị Hà, dạy ngôn ngữ đồng nghĩa với dạy văn hóa. Trong lớp học của chị, học viên không chỉ học từ vựng hay ngữ pháp, mà còn thưởng thức món phở, nếm thử ổ bánh mì, nghe kể chuyện áo dài và câu ca dao “Bầu ơi thương lấy bí cùng”. Chị từng tự tay mang bánh phở từ Việt Nam sang để học viên được cảm nhận hương vị thật của quê hương.

Sinh viên Tạ Hiến Trung, học viên khóa tiếng Việt tại Đại học Đài Nam, chia sẻ: “Cô Hà hiểu rõ người Đài Loan gặp khó ở đâu khi phát âm nên thường dùng tiếng Đài để giải thích. Nhờ vậy chúng tôi dễ nhớ hơn. Ngoài ra, cô còn kể nhiều câu chuyện về lịch sử, văn hóa Việt Nam khiến việc học trở nên rất thú vị”.

Chị Hà tự tay nấu phở giúp học viên được trải nghiệm ẩm thực, văn hóa Việt Nam.

Sự tận tâm của chị đã khiến nhiều học viên không chỉ học tiếng Việt mà còn yêu Việt Nam - đất nước của ngôn ngữ mà họ đang khám phá. Nhiều người sau khi học xong đã chọn Việt Nam làm điểm đến du lịch, thực tập hoặc hợp tác kinh doanh.

Gần hai mươi năm sống và làm việc tại Đài Loan, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Hà không chỉ là người dạy tiếng Việt, mà còn là người xây nền, định hướng và lan tỏa giá trị tiếng Việt trong đời sống học đường. Những bộ sách chị tham gia thẩm định và biên soạn không chỉ phục vụ người học, mà còn là cầu nối văn hoá giúp người Đài Loan hiểu hơn về đất nước, con người Việt Nam.

“Tôi luôn mong người học cảm thấy tiếng Việt không khó, mà là một ngôn ngữ đẹp - mang hơi thở của cuộc sống và tâm hồn Việt”, chị Hà chia sẻ.