Tư duy đối ngoại phải nhanh nhạy, phải đi trước một bước

Bộ trưởng Ngoại giao Lào đánh giá ASEAN là một tổ chức khu vực thành công với nhiều thành tựu nổi bật Bộ trưởng Samleumsay nhấn mạnh: “ASEAN là một khu vực hòa bình và ổn định lâu dài với những thành tựu đáng kể trong hợp ...

Chuyên gia quốc tế Nga ra mắt sách 200 trang về một Việt Nam đổi mới và hiện đại Cuốn sách ''Việt Nam cất cánh'' của tác giả Grigory Trofimchuk - chuyên gia về các vấn đề quốc tế, Chủ tịch Hội đồng chuyên ...

Ủy viên Bộ Chính trị, Phó thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh dự phát biểu khai mạc và chỉ đạo Hội thảo.

Cùng dự có các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Bộ Ngoại giao; những nhà ngoại giao tiền bối, nhân chứng lịch sử và cũng là những người đã trực tiếp tham gia đóng góp vào những mốc son của ngành Ngoại giao; các chuyên gia, diễn giả uy tín, đại diện lãnh đạo các bộ, ban, ngành và cộng đồng doanh nghiệp tại Hội thảo.

Xây dựng một nền ngoại giao hiện đại

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó thủ tướng Phạm Bình Minh nhấn mạnh, đây cũng là dịp tri ân các thế hệ cán bộ tiền bối, kết nối giữa các thế hệ ngoại giao, giáo dục cho thế hệ hiện tại truyền thống vẻ vang của ngành trong suốt 75 năm qua.

Theo Phó thủ tướng Phạm Bình Minh, cách đây 75 năm, nền ngoại giao của nước Việt Nam hiện đại đã ra đời và vinh dự được Bác Hồ, vị Bộ trưởng Ngoại giao đầu tiên trực tiếp lãnh đạo. Trong suốt 75 năm qua, ngành Ngoại giao đã luôn đồng hành cùng dân tộc, phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân và có những bước trưởng thành vượt bậc, đạt được nhiều thành tựu to lớn, góp phần quan trọng cho sự nghiệp đấu tranh vì độc lập dân tộc, thống nhất đất nước trước kia cũng như sự nghiệp đổi mới, hội nhập và bảo vệ Tổ quốc ngày nay, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

“Ngành Ngoại giao đang bước vào thời kỳ chiến lược mới của đất nước với tâm thế mới. Thế và lực của đất nước ngày càng được tăng cường do những thành tựu và kinh nghiệm gần 35 năm đổi mới và hội nhập quốc tế mang lại, vị thế đất nước ngày càng nâng cao trên trường quốc tế. Như Bác Hồ đã căn dặn: “Chúng ta có quyền tự hào nhưng chúng ta không được tự mãn” với những gì đã đạt được. Bởi lẽ, trong giai đoạn chiến lược mới của đất nước, môi trường đối ngoại có nhiều biến động lớn, phức tạp và khó lường, thời cơ nhiều hơn song thách thức cũng gia tăng”, Phó thủ tướng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh phát biểu khai mạc Hội thảo khoa học 75 năm ngoại giao Việt Nam: Bài học kinh nghiệm và định hướng. Ảnh: Báo TG&VN

Phó thủ tướng nhận định, trong những năm qua, đặc biệt từ đầu năm 2020, với tác động của đại dịch COVID-19, tình hình thế giới và khu vực đang chuyển biến hết sức nhanh chóng, sâu sắc và khó lường. Hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là nguyện vọng của các dân tộc trên thế giới, song thế giới và khu vực đang gặp nhiều thách thức hơn, trong đó có tình trạng kinh tế thế giới suy thoái nghiêm trọng, cạnh tranh chiến lược nước lớn gia tăng, thách thức về an ninh biển đảo, nhất là những diễn biến phức tạp trong vấn đề Biển Đông, sự nổi lên của các thách thức an ninh phi truyền thống như: dịch bệnh, an ninh nguồn nước, môi trường... đã và đang tác động trực tiếp, nhiều chiều tới môi trường an ninh và phát triển của Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, củng cố vững chắc môi trường quốc tế thuận lợi, thu hút các nguồn lực cho phát triển và nâng cao vị thế đất nước đặt ra những yêu cầu mới ngày càng cao cho công tác đối ngoại. Theo đó, đối ngoại ngày càng đóng vai trò tiên phong trong việc bảo đảm môi trường hòa bình, thuận lợi cho phát triển; bảo vệ vững chắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ quốc gia. Cùng với quốc phòng và an ninh, đối ngoại cũng là nhiệm vụ trọng yếu thường xuyên với sự tham gia, vào cuộc của tất cả các bộ, ban, ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân trong bối cảnh nước ta ngày càng hội nhập quốc tế sâu rộng.

Cho rằng, “Làm sao “biến nguy thành cơ” và định vị đất nước một cách có lợi nhất trong cục diện mới đang định hình là yêu cầu cấp thiết của công tác đối ngoại, Phó thủ tướng Phạm Bình Minh nhấn mạnh, tổng kết hoạt động ngoại giao 75 năm qua, nhất là đánh giá thực hiện Nghị quyết của Đại hội XII của Đảng là dịp để kiểm nghiệm những bài học kinh nghiệm quý báu của ngoại giao Việt Nam, từ đó tăng thêm bản lĩnh, tích luỹ thêm kinh nghiệm, kiến thức, dám đổi mới, năng động, sáng tạo tiếp cận theo cách mới... để xây dựng một nền ngoại giao hiện đại, trên cơ sở kế thừa truyền thống ngoại giao Việt Nam và tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đối ngoại mà Đảng, Nhà nước giao phó trong tình hình mới.

Tư duy đối ngoại phải nhanh nhạy, phải đi trước một bước

Hội thảo diễn ra sôi nổi với 2 phiên thảo luận. Tại phiên buổi sáng với chủ đề “75 năm ngoại giao Việt Nam góp phần giành độc lập dân tộc, thống nhất, xây dựng bảo vệ tổ quốc và công cuộc đổi mới đất nước” do Thứ trưởng Ngoại giao Tô Anh Dũng điều hành, các diễn giả đã nhìn lại lịch sử 75 năm của ngành Ngoại giao Việt Nam, tập trung đánh giá những đóng góp, thành tựu của ngành trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, rút ra các bài học về đối ngoại, đồng thời làm rõ vị trí, vai trò và bản sắc ngoại giao Việt Nam.

Nguyên Bí thư Trung ương Đảng, Nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Khoan cho biết, khái niệm "ngoại giao Việt Nam" không chỉ liên quan tới hoạt động của riêng ngành ngoại giao mà bao gồm cả hoạt động đối ngoại Đảng, hoạt động của các cơ quan Nhà nước, ngoại giao nhân dân, các địa phương và cả mọi người dân.

"Khi nói đến trường phái ngoại giao Việt Nam, ai ai cũng nhắc đến lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh "dĩ bất biến, vạn ứng biến" và phương châm "nguyên tắc của ta thì phải vững chắc, nhưng sách lược của ta thì linh hoạt". Có thể hiểu "nguyên tắc" bao gồm mục tiêu độc lập xã hội và định hướng xã hội chủ nghĩa; còn sách lược thì thiên biến vạn hóa tùy tình hình cụ thể, thời điểm cụ thể, vấn đề cụ thể, đối tượng cụ thể. Trong bối cảnh thế giới diễn biến cực kỳ phức tạp như ngày nay, càng phải thấm nhuần sâu sắc và vận dụng sáng tạo phương châm trên", Nguyên Phó Thủ tướng nói.

Theo Nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan, bài học đầu tiên là kiên định những mục tiêu cơ bản phản ánh lợi ích thiết thân của dân tộc, thuận chiều với xu thế thời đại. Bài học thứ hai liên quan tới sự sắp xếp lực lượng để đạt mục tiêu. Bài học thứ ba là vận dụng nhuần nhuyễn những phương châm hành động thích hợp. Bài học cuối cùng là đào tạo đội ngũ cán bộ ngoại giao ngang tầm khi tình hình ngày càng phức tạp, nhiệm vụ ngày càng khó khăn.

Nguyên Bí thư Trung ương Đảng, nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan phát biểu tham luận. Ảnh: Lâm Khánh/TTXVN

Nguyên Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Dy Niên, đã nêu lên 5 bài học về đổi mới tư duy đối ngoại.

Để đổi mới tư duy đối ngoại đi đúng hướng và thành công nhất thiết phải phải nắm vững các nguyên lý: Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại và lời dạy của Bác Hồ: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công”. Có như vậy càng tăng cường quan hệ với các nước, càng hội nhập, đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng càng vững mạnh.

Tri thức là tiền đề của tư duy, nếu không nghiên cứu sâu rộng, rút ra những điều cốt lõi và quy luật thì khó có thể nêu được điều gì sáng tạo và thiếu luận cứ để chứng minh, thuyết phục tạo đồng thuận cao trong nội bộ....

Đổi mới tư duy đối ngoại phải nhanh nhạy, phải đi trước một bước, không để nước đến chân mới nhảy, không bỏ lỡ thời cơ. Tốc độ là quan trọng ở thời đại công nghệ 4.0, chậm chân là thất bại.

Đổi mới tư duy đối ngoại không thể đi đường mòn. Thế giới ngày hôm nay khác với thế giới ngày hôm qua. Sự vật luôn chuyển động, nhất là trong quan hệ quốc tế. Điều đó mách bảo cho chúng ta phải luôn có cách nhìn mới, tư duy mới.

Muốn đổi mới tư duy đối ngoại người cán bộ của Đảng phải có sự dũng cảm, tỉnh táo và tinh thần trách nhiệm cao với dân tộc, đất nước.

Tại Phiên buổi chiều với chủ đề “Phát huy vai trò tiên phong của ngoại giao củng cố môi trường hoà bình và phát triển trong thời kỳ phát triển mới của đất nước” do Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn điều hành, các đại biểu đã đi sâu đánh giá bối cảnh thế giới, khu vực, những vấn đề và nhiệm vụ đặt ra cho công tác đối ngoại trong tình hình mới, như tạo dựng các động lực mới cho phát triển thời kỳ hậu COVID-19, tham gia chuỗi cung ứng, triển khai chiến lược FTA, thúc đẩy chuyển đổi số...

PGS Trương Gia Bình, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn FPT với bài tham luận: Việt Nam trong tái thiết lập trật tự thế giới mới sau COVID-19.

Các đại biểu đã có những trao đổi sâu sắc, đề xuất những biện pháp, phương hướng trong thời gian tới, đặc biệt về nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các binh chủng đối ngoại, đặc biệt trong công tác nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược nhằm bảo đảm an ninh từ sớm, từ xa cho đất nước, đưa các mối quan hệ đối ngoại đi vào chiều sâu, củng cố và nâng cao hiệu quả mạng lưới đối tác chiến lược, đối tác toàn diện, nâng tầm đối ngoại đa phương, đẩy mạnh công tác ngoại giao kinh tế phục vụ phát triển trong kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Để đáp ứng tốt yêu cầu tình hình mới, ngoại giao cần xây dựng nền ngoại giao hiện đại, cả về nội dung, phương thức, đặc biệt là bộ máy – tổ chức và đội ngũ cán bộ.

Kết thúc buổi Hội thảo, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn cảm ơn và đánh giá cao những đóng góp ý kiến tâm huyết, trí tuệ của các đại biểu về những bài học của quá khứ, hiện tại và tương lai của ngành ngoại giao Việt Nam. Qua những bài tham luận tại hội nghị cho thấy vai trò tiên phong trọng yếu, ý nghĩa chiến lược của mặt trận ngoại giao từ thời xa xưa cho đến nay. Đây cũng là kết quả của đội ngũ cán bộ ngành ngoại giao trong suốt 75 năm qua.

Hội thảo là một cơ hội quý báu để đúc rút sâu sắc hơn về vai trò của ngoại giao, những bài học ngoại giao của các thế hệ cha anh, để tìm ra mối liên hệ sâu sắc với thực tiễn đối ngoại rất phức tạp của đất nước ngày nay.

Nghệ thuật đấu tranh ngoại giao giữ nước của các triều đại phong kiến Việt Nam Đấu tranh ngoại giao là một trong những nội dung quan trọng, xuyên suốt chiều dài lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc, ...

Đấu tranh với các hoạt động lợi dụng vấn đề tôn giáo, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc Tôn giáo là lĩnh vực nhạy cảm, thu hút sự chú ý của dư luận trong nước và quốc tế. Đây cũng là lĩnh vực ...