Đối ngoại nhân dân đa phương: Một số bài học và suy ngẫm

Năm 1950, Ủy ban Bảo vệ Hòa bình Thế giới của Việt Nam, nay là Ủy ban Hòa bình Việt Nam, được thành lập với sứ mệnh là tổ chức đối ngoại nhân dân đa phương đầu tiên của Việt Nam, nhằm “đoàn kết rộng rãi và chặt chẽ toàn dân Việt Nam, để kháng chiến lâu dài”, “góp một phần lực lượng … để bảo vệ hòa bình thế giới” gắn phong trào độc lập dân tộc của Việt Nam với phong trào hòa bình quốc tế, thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng, của Chủ tịch Hồ Chí Minh về “kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại” và về vai trò, tầm quan trọng của đối ngoại nhân dân nói chung và đối ngoại nhân dân đa phương nói riêng trong sự nghiệp cách mạng.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, đối ngoại nhân dân đa phương đã trở thành một phương thức hoạt động quan trọng. Các hội nghị quốc tế về đoàn kết với Việt Nam được tổ chức tại Stockholm, Paris, Havana và nhiều thành phố khác trên thế giới đều mang đậm dấu ấn hoạt động của các tổ chức nhân dân Việt Nam. Trong giai đoạn này, tiếng nói của nhân dân Việt Nam về hòa bình và chính nghĩa đã góp phần làm lay động lương tri nhân loại, tạo nên một mặt trận nhân dân thế giới đoàn kết và ủng hộ cuộc đấu tranh chính nghĩa của Việt Nam.

Bước vào thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đổi mới và hội nhập quốc tế, đối ngoại nhân dân đa phương tiếp tục phát huy vai trò là kênh giúp mở rộng hợp tác toàn diện trên tất cả các lĩnh vực, tích cực đưa tiếng nói của nhân dân Việt Nam tới các diễn đàn khu vực và toàn cầu, góp phần quan trọng phá thế bao vây, cấm vận, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, duy trì môi trường hòa bình, ổn định, nâng cao vị thế đất nước và thu hút nguồn lực phục vụ phát triển.

Đại hội lần thứ 22 Hội đồng Hòa bình thế giới năm 2022 tại Hà Nội. (Ảnh: VUFO)

Thực hiện chủ trương đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam đã tích cực tham gia, khẳng định vai trò nòng cốt tại các diễn đàn hợp tác nhân dân đa phương quan trọng của khu vực và quốc tế, như: Diễn đàn nhân dân ASEAN (APF), Diễn đàn nhân dân Á - Âu (AEPF), Hội nghị Thế giới chống bom Nguyên tử và Khinh khí (A&H), Diễn đàn Đối tác ECOSOC, Hội đồng Hòa bình thế giới (WPC), Tổ chức Đoàn kết nhân dân Á - Phi (AAPSO), và Phong trào Quốc tế ngữ. Liên hiệp đã chú trọng mở rộng tham gia vào các cơ chế, diễn đàn trong khuôn khổ của Liên hợp quốc, ASEAN và tiểu vùng Mê Công, trong các lĩnh vực hòa bình, an ninh và phát triển bền vững.

Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam phối hợp với tổ chức Tàu Hòa bình tổ chức Chương trình giao lưu “Viết tiếp câu chuyện hòa bình” nhân dịp 30/4/2025. (Ảnh: Đinh Hoà)

Trước hết, lợi thế, đặc thù của công tác đối ngoại nhân dân đa phương là ở khả năng huy động, kết nối và phát huy hiệu quả sức mạnh tổng hợp của các tổ chức nhân dân trong và ngoài nước. Đây cũng là bài học kinh nghiệm sâu sắc được đúc kết trong lịch sử Cách mạng của Việt Nam, đó là “kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại”. Đối ngoại đa phương nói chung và trên kênh nhân dân nói riêng là kênh quan trọng để mở rộng không gian cho đối thoại, hợp tác và thúc đẩy và bảo vệ lợi ích quốc gia, đặc biệt trong những tình huống mà kênh chính thức không thuận lợi.

Bên cạnh những lợi thế trên, công tác đối ngoại nhân dân đa phương của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam còn có lợi thế riêng biệt đó là mạng lưới bạn bè, đối tác đa dạng, nhiều tầng nấc, đến từ nhiều quốc gia, trên nhiều lĩnh vực và phong trào, từ những người bạn truyền thống của phong trào hòa bình, phong trào công đoàn, phụ nữ, thanh niên dân chủ thế giới, phong trào không liên kết, phong trào dân chủ xã hội,… cho đến những đối tác trong các lĩnh vực về phát triển bền vững, y tế, giáo dục, bảo vệ môi trường, an sinh xã hội, bình đẳng giới và quyền của nhóm yếu thế…

Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam chủ trì, phối hợp các tổ chức nhân dân Việt Nam đăng cai tổ chức Diễn đàn nhân dân ASEAN 2020 (11/2020). (Ảnh: Thu Hà)

Để phát huy lợi thế của đối ngoại nhân dân đa phương, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam sẽ tập trung vào một số nhiệm vụ, giải pháp ưu tiên sau đây:

Thứ nhất, cần nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy sâu sắc và toàn diện về đối ngoại nhân dân đa phương trên cơ sở quán triệt và triển khai hiệu quả các văn bản chỉ đạo của Đảng như Nghị quyết Đại hội XIII, Nghị quyết 59-NQ/TW của Bộ Chính trị, Chỉ thị 25-CT/TW của Ban Bí thư và Kết luận 59-KL/TW về định hướng tham gia ASEAN đến năm 2030, từ đó cụ thể hóa thành các chương trình hành động, kế hoạch với mục tiêu rõ ràng, có trọng tâm, chọn lọc.

Thứ hai, cần nâng cao hơn nữa chất lượng của công tác theo dõi tình hình, nghiên cứu, tham mưu về các phong trào nhân dân và các xu hướng chính, các vấn đề toàn cầu có tác động trực tiếp đến Việt Nam để tham mưu với Đảng, Nhà nước, chủ động đề xuất sáng kiến hợp tác đa phương mới gắn với việc triển khai các ưu tiên hội nhập quốc tế của Việt Nam, như hợp tác kinh tế-thương mại, y tế, giáo dục, bảo vệ môi trường, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng hội nhập của nguồn nhân lực.

Thứ ba, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại nhân dân đa phương có bản lĩnh chính trị vững vàng, am hiểu các vấn đề quốc tế, thành thạo ngoại ngữ và kỹ năng đối ngoại đa phương. Liên hiệp các tổ chức Việt Nam cần đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu triển khai hoạt động đối ngoại nhân dân trong môi trường đa phương ngày càng phức tạp.

Thứ tư, cần chủ động hơn trong công tác phối hợp liên ngành giữa ba trụ cột đối ngoại (đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân); và giữa các tổ chức nhân dân trong hệ thống của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam để nâng cao hiệu quả, khả năng bổ trợ, phối hợp hành động trong việc lựa chọn tham gia các diễn đàn, cơ chế đa phương quan trọng, đặc biệt là trong việc thúc đẩy bảo vệ lợi ích quốc gia – dân tộc trên kênh đa phương.

Thứ năm, đối ngoại nhân dân đa phương phải hướng tới mục tiêu phục vụ hội nhập và phát triển của địa phương và doanh nghiệp, cần thấu hiểu nhu cầu và mang lại giá trị thiết thực gắn với sự phát triển và hội nhập quốc tế của địa phương.

Hội hữu nghị Việt Nam - Nhật Bản với công tác ngoại giao văn hóa, giao lưu nhân dân

Liên hiệp các tổ chức hữu nghị tỉnh Nghệ An: Sáng tạo trong công tác thông tin tuyên truyền đối ngoại