Trí tuệ nhân tạo cần một trái tim

Người Việt sẽ được thông báo trước khi tương tác với trí tuệ nhân tạo

AI đồng hành giúp trẻ em Việt kiều thêm yêu tiếng Việt

AI thúc đẩy sáng tạo, nhân ái hòa bình và thịnh vượng

Trong chuyến thăm Vương quốc Anh mới đây, khi nghe tin Tổng Bí thư Tô Lâm tham dự buổi tọa đàm cùng các nhà chiến lược về trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ hàng đầu thế giới tại London, tôi cảm thấy vô cùng xúc động. Tại diễn đàn ấy, Tổng Bí thư đã nhấn mạnh: “Việt Nam mong muốn đồng hành cùng các nước tiên tiến nhằm chia sẻ tầm nhìn và giá trị chung, qua đó xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn, nơi AI phục vụ con người, thúc đẩy sáng tạo, nhân ái, hòa bình và thịnh vượng.”

Tổng Bí thư Tô Lâm và các đồng chí trong Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam dự Toạ đàm với các chuyên gia công nghệ của Anh và thế giới về AI và Chip bán dẫn.

Tôi hoàn toàn đồng cảm với tầm nhìn đó. Bởi tôi tin rằng lõi của AI – dù có mạnh mẽ đến đâu – vẫn phải là nhân văn. Trí tuệ nhân tạo có thể xử lý hàng tỷ dữ liệu trong chớp mắt, nhưng nếu không có trái tim, không được dẫn dắt bởi tình người, thì sức mạnh ấy có thể trở thành hiểm họa khôn lường. Một công cụ sinh ra để phục vụ con người, nếu không được định hướng bằng lòng nhân ái, rất có thể sẽ quay lại thống trị chính con người. Người ta sợ đến một ngày, AI không còn nghe lệnh, mà bắt đầu nghĩ thay và quyết định thay con người. Nhưng có lẽ điều đáng sợ hơn cả là khi chính con người sử dụng AI cho mục đích đen tối – gieo rắc hận thù, chia rẽ, thao túng, hay tiêu diệt lẫn nhau. Khi ấy, trí tuệ nhân tạo không còn là sáng tạo, mà là phản sáng tạo. Nó không làm giàu tri thức nhân loại, mà đe dọa làm nghèo dần nhân tính.

Tôi nhớ cách đây vài năm, khi có dịp tham dự Diễn đàn các Cựu Lãnh đạo Thế giới (Club de Madrid) với tư cách là doanh nhân Việt Nam đầu tiên được mời, tôi đã chia sẻ thông điệp: “Tương lai của AI trước hết phải là làm cho AI có một trái tim.”

Diễn đàn năm ấy quy tụ 102 cựu nguyên thủ của 60 quốc gia cùng hàng trăm học giả, doanh nhân tên tuổi toàn cầu. Họ bàn về chuyển đổi số – xu hướng sẽ chi phối diện mạo thế giới trong kỷ nguyên 4.0. Nhưng sau những con số, mô hình và thuật toán, điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất chính là nỗi lo về giới hạn đạo đức trong công nghệ.

Biên giới, luật lệ, những hàng rào an ninh truyền thống dường như không còn đủ sức để kiểm soát một thực thể có khả năng học và sáng tạo vô hạn như AI. Các phần mềm nhận diện gương mặt, việc khai thác dữ liệu cá nhân từ các nền tảng như Google hay Facebook để điều khiển hành vi người dùng… đều cho thấy trí tuệ nhân tạo có thể xâm nhập vào những vùng sâu nhất của đời sống con người – nơi luật pháp vẫn chưa kịp chạm tới.

Chính vì thế, các nhà lãnh đạo tại Club de Madrid khi ấy đã bàn về việc cần thiết phải xây dựng một “quy ước toàn cầu về trí tuệ nhân tạo” – để mọi quốc gia cùng chung một ngôn ngữ, một luật chơi cho tương lai của nhân loại. Và tôi, đến từ Việt Nam – một đất nước từng vượt qua chiến tranh bằng sức mạnh của lòng nhân ái – mang đến diễn đàn ấy một câu chuyện giản dị mà sâu sắc: câu chuyện về trầm hương.

Trầm hương – thứ hương quý của trời đất – được tạo ra khi một thân cây bị thương. Từ vết thương ấy, qua năm tháng, qua gió, nắng, mưa và bao thử thách, nhựa trầm hình thành – kết tinh tinh túy của đất trời và lòng kiên cường của sự sống. Trầm hương là biểu tượng cho khả năng biến đau thương thành hương thơm, biến tổn thương thành năng lượng tích cực.

Tôi đã nói với các nhà lãnh đạo thế giới rằng, AI cũng cần một hành trình như vậy. Nó cần được “hun đúc” bởi ánh sáng của nhân văn, được “tôi luyện” trong tinh thần hòa bình và vị tha, để sức mạnh trí tuệ ấy không chỉ làm cho con người thông minh hơn, mà còn tốt đẹp hơn.

Cũng như trầm hương không chỉ là sản vật, mà là biểu tượng của tâm linh, của sự tỉnh thức, của những giá trị hướng thiện – AI cũng phải trở thành một thứ trí tuệ biết yêu thương. Chúng ta không thể chỉ chạy theo những đột phá công nghệ mà bỏ quên câu hỏi nền tảng: “AI đang phục vụ ai, và phục vụ điều gì?”

Tôi tin, chỉ khi AI được “lập trình” bằng lòng nhân ái, nó mới thật sự trở thành công cụ giúp con người giải quyết những vấn đề của thế giới hiện đại – từ khủng hoảng khí hậu, đói nghèo, đến bất bình đẳng. Ngược lại, nếu để mặc AI phát triển như một “khối óc không trái tim”, nhân loại sẽ phải trả giá bằng chính sự tồn vong của mình.

Ngày nay, khi công nghệ ngày càng chi phối đời sống, tôi càng thấm thía rằng: tương lai của AI chính là tương lai của con người. Và để nhân loại đi xa hơn, chúng ta không chỉ cần thêm trí tuệ – mà cần thêm trái tim. Trái tim ấy phải cùng nhịp đập với con người. Phải biết cảm nhận, biết yêu thương, biết sẻ chia. Đó chính là cách để chúng ta kiến tạo một kỷ nguyên thịnh vượng mà vẫn nhân hậu, một thế giới số mà vẫn đầy hơi ấm con người.

Giáo dục trí tuệ nhân tạo: Dạy trí tuệ, nuôi dưỡng trái tim

Nếu ở bình diện toàn cầu, trí tuệ nhân tạo (AI) đang được bàn đến như một sức mạnh có thể định hình tương lai nhân loại, thì trong giáo dục, AI lại chạm đến một vùng rất nhạy cảm – đó là tâm hồn của con người đang lớn.

Tôi cho rằng, đã đến lúc chúng ta không chỉ nói về việc ứng dụng AI, mà phải nói đến việc giáo dục AI – nghĩa là dạy cho con người biết cách sống cùng, làm việc cùng và định hướng cho trí tuệ nhân tạo phục vụ mục đích tốt đẹp. AI cần được nhìn nhận như một người bạn đồng hành, chứ không phải một “ông thầy toàn năng” khiến con người trở nên phụ thuộc.

Trong trường học, nếu AI được đưa vào như một công cụ hỗ trợ học sinh tìm hiểu, sáng tạo, gợi mở tư duy, thì đó là điều tuyệt vời. Nhưng nếu AI thay thế hoàn toàn quá trình tư duy của học sinh – viết thay, nghĩ thay, làm thay – thì nguy cơ mất đi năng lực tự học, tự cảm và tự nhận thức là rất lớn. Một đứa trẻ biết hỏi AI, nhưng không biết hỏi chính mình, sẽ dần đánh mất gốc rễ của sáng tạo và lòng trắc ẩn.

Học sinh cần được dạy rằng, AI chỉ là công cụ, con người phải làm chủ AI, chứ không để AI làm chủ mình. Một nền giáo dục tiến bộ không phải là nơi con người bị “thuần hóa” bởi công nghệ, mà là nơi công nghệ được “nhân bản hóa” bởi con người.

Nếu chúng ta buông lỏng khâu giáo dục đạo đức và trách nhiệm trong sử dụng AI, một thế hệ học sinh có thể lớn lên với cảm giác lệ thuộc vào trí tuệ nhân tạo – tin vào những gì máy nói hơn là điều mình nghĩ. Khi đó, hậu quả không chỉ là sự trì trệ về tư duy, mà còn là sự xói mòn của nhân cách.

Tôi rất tâm đắc khi mới đây Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Nghị quyết khẳng định, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang tái định hình nền giáo dục toàn cầu; mỗi quốc gia phải xác định lại tầm nhìn, chiến lược mới cho hệ thống giáo dục trong tương lai. Đến năm 2030, Việt Nam cần đạt kết quả bước đầu về nâng cao năng lực công nghệ và trí tuệ nhân tạo, trong đó, phổ cập và ứng dụng mạnh mẽ AI trong giáo dục là một nhiệm vụ trọng tâm.

Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng đã nhấn mạnh: “Cần phải đưa trí tuệ nhân tạo vào giảng dạy tại các trường phổ thông, ngay từ lớp 1.” Tôi hoàn toàn đồng tình. Nhưng song song với đó, chúng ta phải dạy trẻ biết đặt câu hỏi đạo đức cho AI, dạy trẻ hiểu rằng trí tuệ không thể tách rời trái tim.

Bởi trí tuệ mà không có tình thương, sẽ chỉ là cỗ máy lạnh lùng. Còn trái tim mà thiếu hiểu biết, sẽ dễ bị dẫn dắt sai đường.

Giáo dục về AI, suy cho cùng, chính là giáo dục về con người – để mỗi thế hệ biết sử dụng công nghệ như một đôi cánh giúp mình bay cao hơn, chứ không phải sợi xích vô hình trói buộc tâm hồn.

Nghệ thuật trong thời đại AI: Khi công nghệ biết rung cảm

Tôi vẫn tin rằng, nghệ thuật là phần mềm của tâm hồn nhân loại. Và khi trí tuệ nhân tạo bước vào thế giới nghệ thuật, điều đầu tiên nó cần học không phải là kỹ thuật biểu đạt, mà là đạo đức và cảm xúc.

Nghệ thuật trong AI – nói cho cùng – cũng phải có trái tim. Một bức tranh được vẽ bởi robot, một bản nhạc được soạn bởi phần mềm, nếu không mang hơi ấm của tình người, chỉ là hình khối và âm thanh vô cảm. Chính vì vậy, tôi vô cùng trân trọng khi Diễn đàn Toàn cầu Boston (Boston Global Forum) – nơi quy tụ nhiều trí tuệ và nhà lãnh đạo hàng đầu thế giới – đã quyết định tổ chức thường niên tại Nha Trang – Khánh Hòa một chuỗi sự kiện đặc biệt: Đối thoại toàn cầu về tương lai của nghệ thuật và đạo đức trong kỷ nguyên AI.

Tại đây, các nghệ sĩ, nhà sáng tạo và lãnh đạo toàn cầu sẽ cùng nhau chia sẻ tầm nhìn về mối quan hệ giữa nghệ thuật – công nghệ – nhân tính. Những buổi hòa nhạc với sự hỗ trợ của AI, những bộ phim sáng tạo được sản xuất trong thời đại trí tuệ nhân tạo, những tác phẩm nghệ thuật giàu tình yêu thương và vì nhân loại sẽ được giới thiệu, vinh danh.

Tôi cảm nhận rõ khát vọng của Diễn đàn Toàn cầu Boston: biến Khánh Hòa – Nha Trang trở thành trung tâm toàn cầu về sáng tạo văn hóa và nghệ thuật trong kỷ nguyên AI, nơi công nghệ và lòng nhân ái hòa quyện để tôn vinh con người.

Các dự án trọng điểm đang được khởi động mang tầm vóc quốc tế gồm: Công viên Điện ảnh và Âm nhạc AIWS Nha Trang – một tổ hợp phim trường, phòng thu, trung tâm nghiên cứu và kho tài sản số tôn vinh các nhà lãnh đạo, học giả, nhà công nghệ xuất chúng của thế giới; Chuỗi hòa nhạc Hòa bình AIWS, tổ chức thường niên tại Nha Trang, Tokyo và Boston, quy tụ các nghệ sĩ và nhà sản xuất âm nhạc ứng dụng AI vì mục tiêu kết nối nhân loại; cùng Chương trình Giáo dục Sáng tạo AI, đào tạo thế hệ nghệ sĩ, nhà sản xuất âm nhạc – điện ảnh ứng dụng AI có đạo đức, phối hợp cùng MIT Media Lab, Đại học Harvard và các trường nghệ thuật Việt Nam.

Tất cả những dự án ấy đang hướng về Nha Trang – Khánh Hòa, vùng đất mà tôi hằng gắn bó, như một trung tâm mới của hòa bình, sáng tạo và nhân văn.

Hiện nay, tôi đang dành hết tâm huyết để xây dựng “Làng Hòa bình và Sáng tạo” tại Nha Trang. Với tôi, đây không chỉ là một dự án đầu tư hay du lịch, mà là một không gian tinh thần – nơi con người có thể sống chậm lại, lắng nghe chính mình và cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của sự an yên, trí tuệ và lòng nhân ái. Tôi muốn tạo ra một vùng đất mà ở đó, nghệ thuật, AI và tâm linh cùng gặp gỡ; nơi mỗi hơi thở, mỗi giai điệu, mỗi ý tưởng đều hướng đến việc làm đẹp cho đời, nuôi dưỡng hòa bình trong tâm hồn.

Tôi hình dung “Làng Hòa bình và Sáng tạo” sẽ là điểm hội tụ của tầng lớp tinh hoa toàn cầu – những người giàu có không chỉ về tài lực mà cả trí lực, có khát vọng sống đẳng cấp nhưng không phô trương, có khả năng cảm thụ nghệ thuật tinh tế và trên hết là mong muốn kết nối với các giá trị tinh thần sâu sắc. Gần đây, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa Nghiêm Xuân Thành đã có buổi làm việc trực tiếp với Hiệp hội Xúc tiến Phát triển Điện ảnh Việt Nam về dự án này. Đó là dấu hiệu rất tích cực, mang tính bước ngoặt cho hành trình hiện thực hóa “Làng Hòa bình và Sáng tạo Nha Trang”. Tôi tin rằng, trong tương lai không xa, nơi đây sẽ trở thành “đất lành” của điện ảnh, của nghệ thuật và của trí tuệ nhân tạo có đạo đức – nơi công nghệ không làm mất đi con người, mà giúp con người gần nhau hơn, nhân ái hơn, sáng tạo hơn.

Định vị giá trị Việt ở nước ngoài trong kỷ nguyên số và trí tuệ nhân tạo Chiều 15/6, tại phòng họp Thượng viện nhà Quốc hội Hungary, hơn 300 đại biểu đại diện cho các hội phụ nữ đến từ 18 nước châu Âu đã tham dự Diễn đàn “Định vị giá trị Việt ở nước ngoài trong kỷ nguyên số và trí tuệ nhân tạo” do Diễn đàn Phụ nữ Việt Nam tại châu Âu tổ chức và Đại sứ quán Việt Nam tại Hungary đồng bảo trợ.

Ấn Độ tìm kiếm cơ hội hợp tác công nghệ số, trí tuệ nhân tạo tại Cần Thơ Ngày 17/6, phát biểu tại buổi làm việc với lãnh đạo TP. Cần Thơ, Đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Ấn Độ tại Việt Nam Sandeep Arya cho biết các doanh nghiệp và trường đại học Ấn Độ mong muốn hợp tác với Việt Nam trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, năng lượng tái tạo và cảng biển.

Trí tuệ nhân tạo Việt vào top 12 thế giới về nhận dạng văn bản Mô hình CATI-VLM của Việt Nam xếp hạng Top 12 thế giới và số 1 Việt Nam tại cuộc thi RRC tháng 6/2025, nâng cao chuyển đổi số bằng AI.

3 kỹ sư Việt Nam giành giải nhất cuộc thi AI tại Trung Quốc Nhóm 3 kỹ sư Việt Nam đã giành giải nhất Cuộc thi trí tuệ nhân tạo (AI) về xây dựng và kỹ thuật (The Global AI Challenge for Building E&M Facilities) được tổ chức tại Khu hành chính đặc biệt Hồng Kông (Trung Quốc).